Kéngesh palata ezasi dunya bankisidin Uyghur rayonidiki “Kespiy terbiyelesh programmisi” gha bérilgen qerzni sürüshtürgen

• Muxbirimiz irade
  2019-12-05

Amérika kéngesh palata ezasi chak gresliy dunya bankisining Uyghur aptonom rayonidiki “Kespiy terbiyelesh programmisi” gha 50 milyon dollar qerz bérish mesilisini sürüshtürgen.

5-Dékabir küni “Hepte géziti” de élan qilin'ghan xewerdin qarighanda, amérika kéngesh palata ezasi chak gresliy yéqinda dunya bankisi bashliqi dawid malpasqa xet yézip ehwalni sürüshtürgen. U dunya bankisining tereqqiy qiliwatqan döletlerge qerz bergende, bu qerz pullirining wasitilik yaki biwasite halda insan heqlirini depsende qilishqa qollinilishidin qattiq éhtiyat qilishi kérek” dep tekitligen. U, dunya bankisi 2015-yili Uyghur élidiki “Kespiy terbiyelesh programmisi” gha bergen 50 milyon dollar qerz pulning Uyghur musulmanlirini tutqun qilish weqesige chétilghanliqini bildürgen we “Dunya bankisi bundaq qerzlerni bergende shinjangda yüz bergendek ishning bolmasliqi üchün, pulning ishlitish ornini tekshürüp éniqlash mes'uliyiti bar” dep tekitligen.

Kéngesh palata ezasi chak gresliy mektupida yene, dunya bankisi dawid malpastin bu mesile üstide körüshüshni telep qilghan.

Bu yil 8-ayda, dunya bankisining xitay bilen kélishim tüzüp, 2015‏-yildin béri Uyghur aptonom rayonidiki “Xoten Uyghur tébabetchilik aliy téxnikomi”, “Shinjang yéza igilik mashinisazliq instituti” qatarliq 5 mektepning “Kespiy terbiyelesh programmisi” gha 50 milyon dollar qerz bérip kéliwatqanliqi ashkarilinip, zor ghulghula qozghighan.

Amérikaning “Tashqi siyaset” zhurnili teripidin élan qilin'ghan xewerde, ular arisidiki bir mektepning bu pulgha “Tikenlik sim, yash aqquzush bombisi étish eswabi we qoghdinish saymanliri” ni sétiwalghanliqi ashkarilan'ghan. Weqe amérikadiki kishilik hoquq organlirining küchlük tenqidige uchrighan idi.

Netijide aldinqi ay dunya bankisi bayanat élan qilip: “Mezkur programmigha alaqidar mekteplerning tarqaqliqi, ularni nazaret qilishning müshküllüki nezerde tutulup, mezkur programmining kölimi we da'irisi kichiklitildi. Bolupmu programmining shinjangdiki mekteplerge chétishliq hemkarliq türige xatime bérildi” dégen.