Dunya bankisi jazalan'ghan xitay shirketlirige 25 milyon dollardin artuq pul bergen

Dunya bankisi amérika maliye ministirliqining jaza tizimlikidiki 5 xitay shirkitige 25 milyon dollardin artuq pul bergen. Amérika hökümet mes'uliyitini közitish idarsi 10-may élan qilghan bu heqtiki bir doklatqa qarighanda, bu shirketler xitay hökümiti we armiyesi bilen munasiwetlik shirketler iken.

Dunya bankisi, amérika maliye ministirliqining jaza tizimlikidiki xitay xewerlishish qurulush cheklik shirkiti, xitay döletlik ximiye sana'iti shirkiti, xitay köchme xewerlishish guruhi cheklik shirkiti, xitay döletlik éléktron import-éksport shirkiti we xu'awéy shirkitini meblegh bilen teminligen iken.

U doklatqa qarighanda, xu'awéy shirkiti 2020-yili dunya bankisi bilen 9 milyon dollardin artuq toxtam tüzigen. Shuning bilen bir waqitta xitay shirketliri 2013-yildin 2022-yilghiche dunya bankisining barliq toxtamlirining 29.2 Pirsentni alghan.

Amérika hökümiti ilgiri dölet xewpsizliki endishisi sewebidin xitay armiyesini qollighan xu'awéy shirkitini amérikada yéngi mehsulatlarni sétish yaki import qilishtin chekligen idi.

Ilgiri dunya bankisining 2015‏-yili Uyghur élidiki 5 aliy mektepning “Kespiy terbiyelesh programmisi” gha 50 milyon dollar qerz pul bergenliki ashkarilan'ghan. Dunya bankisining bu qilmishi kishilik hoquq pa'aliyetchilirining, amérikadiki “Erkinlik sariyi” qatarliq kishilik hoquq teshkilatlirining we amérika dölet mejlisi ezalirining diqqitini we naraziliqini qozghighan idi.

Dunya bankisidin meblegh alghan xitay armiyesi bilen chétishliq organlar buningliq bilenla cheklinip qalmighan. En'gliye shéfild halim uniwérsitétining 2022-yildiki doklatida körsitilishiche, bingtu'enmu ilgiri dunya bankisidin 7.1 Milyon meblegh alghan iken.

Amérika hökümiti 2020-yili “Bingtu'en” organi we uning yuqiri derijilik ikki neper emeldarigha jaza tedbiri élan qilghanidi.

2022-Yili 11-aprél küni amérika dölet mejlisi xitay ishliri ijra'iye komitéti xelq'ara pul-mu'amile organlirining Uyghur aptonom rayonidiki kishilik hoquq depsendichilikige chétishliq shirketlerge az dégende 486 milyon dollar pul teminligenlikini jakarlighan. Bu komitét xelq'ara pul-mu'amile shirketlirini Uyghur rayonidiki mejburiy emgek, yer sétiwélish, milliy kemsitish, muhit we medeniyet buzghunchiliqigha chétishliq shirketlerge yardem qilishni toxtitishqa chaqirghan idi.