D u q shwétsariyening yawropa ittipaqining Uyghur rayonidiki xitay emeldarlirini jazalash qararini ret qilghanliqini tenqid qildi

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2023.10.02

Yawropa ittipaqi 2021-yili qarar maqullap, xitayning Uyghur rayonidiki qorqunchluq kishilik hoquq depsendichilikide jawabkarliqi bar töt xitay emeldari bilen uning bir hökümet apparatigha émbargo yürgüzgenidi. Lékin “Zurix yéngi heptilik zhurnili” ning ashkarilishiche, shwétsariye fédératsiye kéngishi 2022-yili 12-ayda qarar maqullap, yawropa ittipaqining xitaygha qaratqan nishanliq émbargosini ijra qilishni ret qilghaniken. Halbuki, shwétsariye hökümitining bu qararigha az kem bir yildek bolghan bolsimu, lékin shwétsariye hökümiti bu qararini hazirgha qeder ammigha ashkarilimighan.

Yawropa ittipaqi 2021-yili 3-ayda Uyghurlarni basturushta yétekchilik rol oynighan xitay emeldarliridin Uyghur aptonom rayonluq partkomning sabiq mu'awin sékrétari jü xeylün, bingtu'en partkomining sabiq sékrétari wang jünjéng, Uyghur aptonom rayonluq siyasiy-qanun komitétining sékrétari wang mingshen, Uyghur aptonom rayonluq j x nazaritining naziri chén min'go bilen “Shinjang ishlepchiqirish-qurulush bingtu'eni” ge émbargo yürgüzgenidi.

Shwétsariye hökümitining bu herikiti dunya Uyghur qurultiyining qattiq tenqidige uchrighan. Mezkur teshkilat 2-öktebir küni bayanat élan qilip, “Shwétsariye fédératsiye kéngishining Uyghur irqiy qirghinchiliqigha éniq pozitsiye bildürmeyla qalmay, özining bu jiddiy qararini ammigha ochuq-ashkara élan qilmighanliqi” ni eyibligen. Bayanatta d u q ning re'isi dolqun eysaning sözi neqil keltürülüp mundaq déyilgen: “Shwétsariye kishilik hoquq jinayetchilirining bixeter panahgahi ikenlikini yene bir qétim körsitip, özini jinayetning shérikige aylandurup qoydi. Peqet shwétsariye yawropa ittipaqi bilen qoyuq hemkarlishish arqiliqla, Uyghur xelqi uchrighan irqiy qirghinchiliqning mes'ul kishilirini jawabkarliqqa tartalaydu”. Bayanatta tekitlinishiche, qisqisi shwétsariye özining xitay bilen bolghan “Normal munasiwet istratégiyesige xatime bérishi kérek” iken. Shwétsariye bilen xitay bu yil 7-ayning bashlirida 17-qétimliq kishilik hoquq di'alogi élip barghan. Shwétsariye da'irilirining bildürüshiche, di'alogda ular tibet, Uyghur we xongkongning kishilik hoquq mesililirini otturigha qoyghaniken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.