Хитай һөкүмити бу йил уйғур әмгәк күчлирини йөткәшни җиддийләштүргән

• Мухбиримиз әркин
  2019-02-06

Хитай һөкүмити бу йил уйғур йеза әмгәк күчлирини йөткәш қәдими техиму күчәйткән. Мәлум болушичә, бу йил 1‏-ай ичидә уйғур районидин йөткәлгән йеза әмгәк күчлириниң сани аз кәм 20% артқан.

Хитай һөкүмитиниң уйғур “йеза ешинча әмгәк күчлирини йөткәп ишқа орунлаштуруш” программиси уйғур кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң изчил тәнқидигә учрап кәлгән. Улар хитайниң бу программисини тохтитишқа чақирип, униң уйғурларни мәҗбурий ичкиригә йөткәштәк бу һәрикити уйғурларниң өз юрти билән болған тарихи, мәдәнийәт, аилә беғини аҗизлаштурушқа қаритилғанлиқини илгири сүргән.

Уйғур аптоном районлуқ адәм күчи вә иҗтимаий параванлиқ назаритиниң “шинҗаң гезити” гә ашкарилишичә, бу йил 1‏-айда райондики шәһәр-базарларда 41 миң 500 адәм ишқа орунлишип, өткән йилниң охшаш мәзгилидин 13.22 Пирсәнт артқан. Буниң алдида йәрлик даириләр хитайниң мәмликәт миқясиға уйғур райониниң маарип, сақчи орунлириға адәм қобул қилиш һәққидә нурғун елан чиқарған иди.

Аптоном районлуқ адәм күчи вә иҗтимаий параванлиқ назарити охшаш мәзгилдә йәнә башқа җайларға йөткәлгән уйғур йеза әмгәк күчлириниң 137 миң адәм қетимға йәткәнликини билдүргән. Уларниң баян қилишичә, буни өткән йилниң охшаш мәзгилигә селиштурғанда 3.18 Пирсәнт артуқ икән. Лекин бу сан уйғур аптоном райониниң ичи вә сиртиға йөткәлгәнләрниң һәммисини яки мәхсус ичкиригә йөткәлгәнләрни көрситидиғанлиқи мәлум әмәс. Әмма хәвәрдә, бу йил 1-айдила 3151 адәмниң ичкиридики завут-фабрикиларға йөткәп орунлаштурулғанлиқи билдүрүлгән.

Даириләр буниңға һечқандақ чүшәнчә бәрмигән. Мәлум болушичә, 1-ай ичидә ишқа орунлашқан шәһәр‏-базар аһалилириниң аз кәм 60 пирсәнти кичик типлиқ шәхси игиликләрдә ишқа орунлашқан. Хәвәрдә бу орунларда ишқа орунлашқанларниң 15.26 Пирсәнт, чоң вә оттура типлиқ карханиларда ишқа орунлашқанларниң 26. 33 Пирсәнт артқанлиқини билдүрүлгән. Көзәткүчиләрниң илгири сүрүшичә, бир ай ичидә бунчилик көп адәмниң ишқа орунлишиши уларда гуман қозғиған. Көзәткүчиләр, буниң лагердики бир қисим тутқунларни карханиларға йөткәш билән мунасивәтлик болуши мумкинликини илгири сүрмәктә. Йеқинда хәлқарадики бәзи нопузлуқ таратқулар хитайниң лагерларда кархана қуруп, бир қисим тутқунларни мәҗбурий әмгәккә селиватқанлиқини илгири сүргән.