G-7 Döletlirining bayanatida Uyghur qatarliq xitayni narazi qilidighan mesililer tilgha élin'ghan

• Muxbirimiz irade
  2021-05-06

“Blumbérg” xewerlirining bildürüshiche, en'giliyede échilghan G-7 yighinida xitay asasliq naraziliq obyékti bolghan. Yighin'gha qatnashqan 7 dölet tashqiy ishlar ministirliri xitaydiki kishilik hoquq depsendichiliki, teywen mesilisi, xitayning tor jasusliqi qatarliq bir qatar témilar üstide noqtiliq muzakirilerni qilghan.

“Bilumbérg” géziti ikki künlük muzakirilerdin kéyin élan qilin'ghan bayanatni körgen bolup, bayanatta xitay qattiq narazi bolidighan nurghun mezmunlar yer alghan iken. Uningda munular déyilgen: “Biz shinjang we tibettiki kishilik hoquq depsendichiliki we zorawanliqidin dawamliq endishe qiliwatimiz. Bolupmu Uyghurlar we bashqa az sanliq millet ezalirigha qaritilghan teqiblesh we keng kölemlik siyasiy qayta terbiyelesh lagérlirining mewjutluqidin, mejburiy emgek sistémisi we mejburiy tughmas qilish heqqidiki xewerlerdin qattiq endishe qiliwatimiz.”

Ismini ashkarilashni xalimighan bir neper amérika tashqiy ishlar ministirliqi emeldarining “Blumbérg” gézitige éytip bérishiche, G-7 yighinida rehberler xitayning “Bir belwagh bir yol” qurulushi arqiliq iqtisadiy kozéz shekillendürmekchi boluwatqanliqi we iqtisadiy tehdit arqiliq üstünlükni qolgha keltürüshke urunuwatqanliqi heqqide 90 minut etrapida sözleshken iken.

Ular bayanatida: “Öz meyliche we mejburlash xaraktérlik iqtisadiy siyaset we emeliyet aldida bu döletler dunya iqtisadining berdashliq bérish iqtidarini ashurush üchün öz-ara hemkarlishishni qarar qildi” dégen. Uningda yene “Biz xitayning yer shari iqtisadiy roligha mas kélidighan mejburiyet we mes'uliyetni üstige élishini we orundishini telep qilimiz. Biz xitayni ilghar téxnika iqtidarigha ige asasliq küch we iqtisad bolush süpiti bilen, qa'ide-qanun asasidiki xelq'ara sistémigha ijabiy yosunda qatnishishqa ilhamlandurimiz” dep tekitligen.

Xewerde bayan qilinishiche, bu yighinda amérika tashqiy ishlar ministiri antoniy billinkén xitayning iqtisadiy zorawanliqigha qarshi turush üchün asas sélishqa bashlighan bolup, G-7 ge qatnashqan yawropa ittipaqidiki üch dölet gérmaniye, fransiye we italiye bu jehette baydén hökümitige yéqinlishishqa bashlighan iken.