Gérmaniye parlaménti: "Türkiye hökümitining Uyghurlarning ehwaligha köngül bölüshi qa'idige muwapiq"

Ixtiyariy muxbirimiz ilham
2019-03-06
Élxet
Pikir
Share
Print

3-Ayning 5-küni gérmaniye parlaméntining tor bétide "Türkiyening Uyghur aptonom rayonigha tesiri" mawzuluq bir parche bayanat élan qilindi. Bayanatta "Gérmaniye fédératip hökümitining türkiye hökümitining Uyghur aptonom rayonidiki Uyghurlarning bölgünchilik pa'aliyetlirige emeliy yardem bergenlikige da'ir héchqandaq malumati yoq," déyilgen.

Buning bilen ötken yili gérmaniye parlaméntida Uyghur kishilik hoquq mesilisi tunji qétim resmiy muzakirige qoyulup, ikki kündin kéyin sol partiyening "Uyghurlar türkiyening yardimide xitayning chékidin ashqan basturush siyasetlirige qarshi Uyghur aptonom rayonining ichide we süriyening idlip rayonida térrorluq heriketliri élip bériwatidu" dégen gumani so'allirigha éniq jawab bérilgen boldi.

Bayanatta yene mundaq déyilgen: "Türkiye hökümitining özliri bilen milliy, tarixiy we diniy jehette alahide derijide baghlinishi bolghan Uyghurlarning hazirqi ehwaligha köngül bölüshi qa'idige muwapiq."

Gérmaniye parlaménti sol partiyening otturigha qoyghan so'allirigha qarita ammiwi axbarat sehipiliridiki uchurlarni tepsiliy éniqlash we tekshürüsh arqiliq "Fédératip hökümetning jawabi" (19/7863) dégen resmiy notini ötken ayning 28-küni parlamént ezaliring diqqitige sun'ghan. 3-Ayning 5-küni bu jawab nota gérmaniye parlaméntining resmiy tor bétige qoyulup, dunya jama'etchilikining diqqitige sunuldi.

Bu yil 1-ayning 17-küni ezeldin xitay bilen yéqinliqi bilen bilin'gen sol partiyening parlaménttiki wekilliri séwim dagdélén, xayké hansél, abdréy hunko, zaklim nastik qatarliqliqlar teyyarlighan "Térrorluq teshkilati-türkistan islam partiyesi" témisidiki bir sürüshtürüsh notisi (17/7124) gérmaniye parlaméntining tor bétide élan qilin'ghan idi. Bu atalmish sürüshtürmide idliptiki hayat tahrir ash-sham, al nusra fronti qatarliq teshkilatlar emeliyette el-qa'idening ismi özgergen shekli dep körsitilgen. Uningda yene yuqiriqi teshkilatlarning dawamliq türkiye istiqbarat orunliri bilen alaqide bolup kéliwatqanliqi ilgiri sürülgen. Sürüshtürmide yene "Türkistan islam partiyesi" ning "Sherqi türkistan islam herikiti" ge oxshash Uyghur aptonom rayonining "Sherqiy türkistan islam jumhuriyiti" nami bilen xitaydin bölünüp chiqishi üchün heriket qiliwatqanliqi tilgha élin'ghan. Ularning xitayning ichidila emes, belki "Islam döliti" pa'aliyetchiliri heriket élip bériwatqan qoshna döletlerdin pakistan, qirghizistan, afghanistan hetta malaysiya we hindonéziyelerde aktip heriket élip bériwatqanliqi bildürülgen.

Mutexessislerning ilgiri sürüshiche, sol partiyening gérmaniye parlaméntigha sun'ghan bu so'allirining hemmisi ijtima'iy taratqularda uchraydighan, delillenmigen we toghriliq derijisidin söz échish qiyin bolghan bir tereplimilik uchurlar iken.

Ötken ayning 25-küni türkiye tashqi ishlar ministiri mewlut chawush'oghlu birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq kéngishide xitay hökümitini agahlandurup, Uyghur élidiki Uyghur we bashqa musulman az sanliq milletlerni térorchilardin ayrip mu'amile qilishini telep qilghan idi. Shundin kéyin, gérmaniye hökümitining türkiye-Uyghur munasiwetliri heqqide bergen yuqiriqi bahasi aldimizdiki künlerde Uyghurlar mesilisining téximu köp hésdashliq we qollashqa érishidighanliqining béshariti iken.

Toluq bet