Xongkongda bir milyon adem namayish qilip, “Qachqunlarni ötküzüp bérish qanuni” gha qarshi chiqti

Bir milyondin artuq xongkong puqrasi 9‏-iyun küni namayish qilip, xongkong memuriy da'irilirining xitay chong quruqluqigha “Qachqun ötküzüp bérish qanun layihisi” ge qarshi chiqti. Mezkur qanun layihisi xongkongdiki öktichi partiye-guruhlar we kishilik hoquq teshkilatlirining qarshi turushigha uchrap kelgen. Ular mezkur qanun layihisi xongkongning edliye musteqilliqigha buzghunchiliq qilidighanliqini ilgiri sürüp kelgenidi. Yekshenbe künki namayishni “Puqralar kishilik hoquq fronti” namliq ammiwi guruh teshkilligen bolup, mezkur guruh namayishqa 1 milyon 300 ming kishining qatnashqanliqini ilgiri sürmekte. Amérika CNN téléwiziyisi torining xewiride qeyt qilinishiche, bu namayish xongkong 1997‏-yili xitaygha qayturup bérilgendin béri partlighan eng zor kölemlik namayish iken. Xewerde, saqchi terepning namayishqa 240 mingdek adem qatnashqanliqini ilgiri sürgenliki éytilsimu, lékin uninggha nopusi 7 milyon 480 ming kishilik bu sheherdiki her 7 kishining biri qatnashqanliqi bildürülgen.

Közetküchilerning qeyt qilishiche, béyjing hökümiti 1955‏-yili “Uyghur aptonom rayoni” qurulghanda Uyghurlargha bergendek 1997‏-yili xongkongni ötküzüwalghanda xongkongluqlargha bergen uning ichki ishlirigha arilashmasliq heqqidiki wedilirige emel qilmighan. Közetküchiler, béyjing hökümitining bergen wedilirige emel qilmayla qalmay, uning ichki ishlirigha qopalliq bilen arilishishi milyon kishilik bu namayishning partlishigha seweb bolghanliqini bildürmekte. 

9‏-Iyun küni xongkongdiki wiktoriye baghchisigha toplan'ghan namayishchilar xongkong parlamént binasigha qarap yürüsh qilip, “Qachqunlarni ötküzüp bérish qanuni” ning bikar qilinishi, xongkong waliysi “Keriy linning istépa bérishi” ni telep qilghan. 

CNN Ning xewiride qeyt qilinishiche, namayish jeryanida az dégende 7 kishi tutqun qilin'ghan. Mezkur namayish Uyghur rayonida 2 milyondek Uyghur, qazaq we bashqa musulmanlar tutqun qilinip, ularning tili, medeniyiti, diniy étiqadi cheklen'gen, bu, gherb ellirining qattiq tenqidige uchrap, zor “Xelq'ara kishilik hoquq krizisi” aylan'ghan bir mezgilde partlap, xelq'ara jem'iyetning diqqitini qozghidi. Amérika tashqi ishlar ministirliqi bayanat élan qilip, amérikaning xongkong hökümiti otturigha qoyghan “Qachqunlarni ötküzüp bérish qanun layihisi” ge diqqet qiliwatqanliqi we közitiwatqanliqini bildürgen. Bayanatta: “Bir dölette ikki xil tüzüm dawamliq xoritishqa uchrap, bu, xongkongning uzun yillar mabeynide tiklen'gen xelq'ara ishlardiki ornini ziyan'gha uchratmaqta” déyilgen.