Amérika dölet mejlisi xitay kishilik hoquq komitéti xitayning ichki mongghuldiki basturushini qattiq eyibligen

Muxbirimiz jewlan
2020-09-16
Élxet
Pikir
Share
Print

16-Séntebir küni amérika hökümet torida bildürülüshiche, amérika dölet mejlisi qarmiqidiki xitay kishilik hoquqi komitétining re'isi xitayning ichki mongghuldiki mongghul tilini qoghdash kürishini basturghanliqi we amérika muxbirigha hujum qilghanliqini qattiq eyibligen.

Amérika awam palata ezasi jemés mekgowérn, kéngesh palata ezasi marko rubiyo, dölet mejlisi xitay kishilik hoquq komitéti ijra'iye re'isi we ijra'iye re'isliri élan qilghan bayanatta xitayning ichki mongghuldiki mekteplerde mongghul tilini emeldin qaldurghanliqi we buningdin kélip chiqqan qarshiliq heriketlerni basturghanliqi eyblinip, mundaq déyilgen: "Biz xitay hökümitini tinch namayishqa qatniship tutulup ketkenlerni qoyup bérishke, öz tilini qoghdashni teshebbus qiliwatqan mongghullarni teqib astigha élish we ularni parakende qilishni toxtitishqa chaqirimiz. Biz xitayning az sanliq milletlerni sistémiliq halda assimilyatsiye qiliwatqanliqini, jümlidin tibet we Uyghur rayonidiki mekteplerde ularning ana tilida oqushini chekligenlikini qattiq eybleymiz."

Bu bayanatta xitayning tibet we Uyghur rayonigha aptonomiye hoquqini bergende ularning öz ana tilini ma'arip we metbu'at orunliridimu ishlitish hoquqini bergen bolsimu, kéyinki waqitlarda buninggha emel qilmighanliqi alahide eskertilgen.

"Aqsu géziti" ning 16-séntebir élan qilghan xewiride éytilishiche, Uyghur rayonida 9-ayning 14-künidin 20-künigiche 23-nöwetlik putungxu'a (xitay ortaq tili) ni omumlashturush teshwiqat heptiliki ötküzülidiken. Bu heptilik 1998-yil bashlan'ghan bolup, her yili 9-ayning 3-heptisi ötküzülidiken. Bu pa'aliyette asasliqi 18 yashtin 50 yashqiche bolghan déhqan-charwichilar, asasiy qatlam kadirliri, namrat a'ililerde yéngidin köpeygen emgek küchlirining xitay tili sewiyisini yuqiri kötürüsh nishan qilinidiken. Tehlilchilerning qarishiche, buningdin xitayning Uyghur tilini sheherlerdila emes, yézilarghiche, ma'arip sahesidila emes, turmushning hemme sahelirigiche emeldin qalduruwatqanliqini, Uyghur tilini yoqitip, Uyghurlarni asssimilatsiye qilish qedimini tézlitiwatqanliqini körüwalghili bolidiken.

Toluq bet