Islam elliri xitaygha “Yantayaq” bolushni toxtitishqa chaqirildi

12-Iyul küni rusiye, shimaliy koréye we se'udi erebistan qatarliq 37 dölet b d t gha bir imzaliq xet yollap, xitayning Uyghur diyarigha tutqan qattiq qol siyasetlirini qollaydighanliqini ipade qilghanidi. Halbuki xelq'ara jem'iyetning bu halgha qarita eyibleshliri toxtap qalmighan.

CNN Téléwiziyesining 17-iyuldiki xewiride körsitilishiche, Uyghur diyaridiki Uyghurlar éghir kishilik hoquq depsendichilikige uchrawatqan halette, 37 döletning bu qilmishi xitayning “Dépini” chélip bergenlik hésablinidiken.

Xewerde “Yershari siyasiti” zhurnilining diréktori ezem ibrahim bu heqte söz qilip, “Men musulman ellirining xitayning siyasitini maxtap xet yazghanliqidin bekla heyran qaldim. Mushundaq bir mesilige kelgende inkassiz turuwélish yaki imza qoyushtin waz kéchish bashqa bir ehwal. Halbuki bir döletning siyasitini ochuq-ashkara qollash u bashqa bir ehwal,” dégen.

Oxshash künde “Kishilik hoquqni közitish teshkilati” torida bir xewer élan qilin'ghan. Xewerde “Islam hemkarliq teshkilati” gha eza 14 musulman dölitiningmu xitayni qollap imza qoyushi qattiq eyiblen'gen.

Xewerde déyilishiche, xitayning Uyghur diyaridiki siyasiy basturushi emeliyette islam hemkarliq teshkilati üchün bir muhim sinaq hésablinidiken. Yeni Uyghur musulmanlirigha qaritilghan sistémiliq xorlashlarni toxtitish heqqide xitaygha bésim qilish-qilmasliqidin ularning pozitsiyesini körüwalghili bolidiken.

Xewerde “Kishilik hoquqni közitish teshkilati” xitay ishliri bölümining diréktori sofiy richardson xanim 37 döletning bu qilmishini qattiq eyiblep mundaq dégen: “Xitay hökümiti musulmanlar asasiy salmaqni igileydighan döletlerning qollishini qolgha keltürüsh arqiliq Uyghur diyaridiki éghir kishilik hoquq mesilisini perdazlimaqta. Bu musulman döletliri xitaygha qarshi chaqiriqta bolushning ornigha béyjing da'irilirining ‛tetür‚ teshwiqatigha qoshulup ketti.”