Хитай даирилири мәсчит имамлириға хитай әнәниви өрп-адәтлири вә тилини өгиниш тәлипи қойған

Мухбиримиз әркин
2019.01.09
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Хитай даирилири уйғур районида мусулман имам-хатиплириға йолйоруқ берип, уларға хитайниң әнәниви өрп адәтлирини вә хитай тилини өгинишини тәләп қилған.

Хитайда чиқидиған “йәр шари вақти гезити” ниң 9‏-январ хәвәр қилишичә, бу тәләпниң қоюлушидики мәқсәт диний затларни диний ашқунлуққа қарши туруп, районниң муқимлиқи вә гүллинишигә төһпә қошушиға йетәкләш икән. Бу тәләп уйғур аптоном районлуқ диний вә миллий ишлар комитетиниң райондики мусулман диний затларға ачқан сиясий өгиниш курсида оттуриға қоюлған. Бу тәләп хитай даирилири өткән шәнбә күни хитайдики 8 ислам җәмийитиниң мәсуллирини йиғип, исламни “хитайчилаштуруш” ниң 5 йиллиқ пиланини елан қилған мәзгилдә оттуриға қоюлған.

Даириләр5 йиллиқ пиланниң конкрет мәзмунлирини ашкарилимиған болсиму, лекин бәзи көзәткүчиләр хитайниң 5 йиллиқ пилани исламдики һалал-һарам, никаһ, закат, роза, һиҗап дегәндәк мусулманларниң хитай җәмийитигә ассимилятсийә болушиға тосалғу дәп қаралған бәзи түп принсиплирини бикар қилишқа қаритилғанлиқини илгири сүрмәктә.

“йәр шари вақти гезити” ниң хәвиридә ашкарилишичә, 1‏-январ күни үрүмчидә башланған сиясий өгиниш курсида мусулман диний затлириниң “әнәниви хитай өрп-адәтлири, хитай компартийәсиниң тарихи, болупму хитай вә шинҗаңниң һазирқи заман тарихи вә хитай тилини өгиниши тәләп қилинған.”

8‏-январ күни хитай компартийәси мәркизи бирликсәп бөлүминиң торида елан қилинған бу баянатта мусулман диний затлириниң “радикал диний идийәләргә қарши туруши, инақлиқни алға сүрүши, етиқадчи амминиң миллий иттипақлиқни көз қарчуғани асриғандәк асриши вә өз һаятини қоғдиғандәк қоғдишиға йетәкчилик қилиши керәклики” тәкитлигән.

“йәр шари вақти гезити” ниң билдүрүшичә, хитай ислам җәмийити йеқинда диний затларниң һәрикитигә даир бир низам мақуллиған. Хитай ислам җәмийитиниң муавин рәиси җин рубин “бу низамда мусулман диний затлириниң һәрикити өлчәмләштүрүлгәнлики” ни билдүргән. Лекин уйғур паалийәтчилириниң илгири сүрүшичә, бу низам диний затларниң 5 йиллиқ пилан бойичә исламдики бәзи түп диний принсипларни өзгәртишкә қарши түрүшини контрол қилип, уларниң 5 йиллиқ пиланға маслишишини қолға кәлтүрүшни мәқсәт қилғаникән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.