Mustafa aqsu kolorado uniwérsitétida xitayning jaza lagérlirini tonushturdi

Muxbirimiz erkin
2020-03-09
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikadiki "Uyghur kishilik hoquq qurulushi" teshkilatining tetqiqatchisi mustafa aqsu ötken hepte amérikining kolorada uniwérsitétida doklat bérip, xitayning Uyghur jaza lagérlirini tonushturghan.

Kolorado uniwérsitétidiki "Musteqilliq" gézitining xewer qilishiche, mustafa aqsu 6‏-mart küni ötküzülgen bu yighinda, "Kishiler 'jaza lagérliri' dégen sözni yehudiy chong qirghinchiliqi bilen baghlashqa mayil bolsimu, lékin bu lagérlarning hazirmu mewjut" ikenlikini bildürgen. Xewerde, chong qirghinchiliqtin kéyin yehudiylar "Hergiz qaytilanmaydu" dégen heriket qozghap, kishilerni jaza lagérliridiki wehshiylikler, az sanliq milletlerni jazalash, xorlashning aldini élish heqqide agahlandurghan bolsimu, lékin xitay hökümitining Uyghurlarni öyliridin qoghlap chiqirishi we emgek lagérlirigha zorlishidek kishilik hoquq depsendichilikige da'ir xewerler dunyani qaplighanliqi tekitlen'gen.

Xewerde qeyt qilinishiche, yighinda mustafa aqsu "Hergiz qaytilanmaydu, dégenning hazir qayta yüz bériwatqanliqi" ni eskertip, xitaydiki bu weziyet seweblik uning a'ilisining özi bilen chek-chégra ajratqanliqini chüshendürgen. U, xitay hökümitining dölet ichi we sirtidiki Uyghurlarning sanliq uchurini toplap, kishilerni "Ishenchlik adem", "Tehdit" yaki "Xeterlik adem" dep derijige ayrighanliqi, u lagérlarni "Qayta terbiyelesh merkezliri" dep teriplisimu, lékin uningdiki kishilerning jinsi tajawuzchiliqqa, ach qaldurushqa, yüzige chiragh yéqip uxlashqa mejburlan'ghanliqi heqqide shahitlarning guwahliq bergenlikini bildürgen. Yighinning axirda, kolorado uniwérsitétining xitayda uzun yil "Étnografiyelik" tekshürüsh élip barghan oqughuchisi sarah tinen tingshighuchilargha ularning bu heqtiki bir iltimasqa imza qoyup, Uyghurlargha yardem qilalaydighanliqini tekitligen.

Toluq bet