Ezize kenji: “Xitay-kanada munasiwitide Uyghurlar untup qéliniwatidu!”

Kanada hökümiti xitaydiki xu'awéy shirkitining bash maliye emeldari méng wenjuni qolgha alghandin kéyin xitay hökümiti kanada puqraliridin maykil kowrig we maykil spaworni “Dölet bixeterlikige tehdit peyda qilghan” dégen bahane bilen tutqun qilghan idi. Buning bilen xitay hökümitining insan heqliri sahesidiki alaqidar nizamlargha ashkara xilapliq qilip, kanada puqralirini qanunsiz tutqun qiliwatqanliqining yéqinqi ötmüshi yene bir qétim axbarat sahesige ashkara boldi.

Kanadadiki tor yazghuchisi ezize kenji “Ottawa puqraliri” torida 8-yanwar élan qilghan bu heqtiki maqaliside del mushu mesililerni chöridigen halda xitayning kanada puqralirini qolgha élishining tunji qétimliq ish emeslikini, 2006-yili özbékistanda qolgha élin'ghan kanada puqraliqidiki hüseyin jélilning Uyghur insan heqliri himayichisi bolushigha qarimastin “Térrorluq” we “Bölgünchilik” bilen eyiblinip muddetsiz qamaq jazasigha höküm qilin'ghanliqini alahide otturigha qoyidu.

Aptor, hüseyin jélilning Uyghurlar uchrawatqan diniy we siyasiy basturushlargha qarshi dewa qilghanliqi üchünla mexpiy qolgha élin'ghanliqi, türmide qiynash we mejburiy iqrar qildurushqa duch kelgenliki, uning adwokat yallishigha ruxset qilinmighanliqi, shuningdek xitay hökümitining uning kanada puqrasi ikenlikini étirap qilmighanliqini bir-birlep bayan qilish arqiliq nöwette xitay hökümitining “Térrorluqqa qarshi turush” herikitini dölet térrorluqini ijra qilishning wasitisi qiliwalghanliqini alahide tekitleydu. Shuningdek nöwettiki lagérlar mesilisining del mushu xil suyi'istémal qilishning eng yüksek pellisi ikenlikini körsitidu.

Aptor xitay hökümiti Uyghurlar diyarida “Térrorluqning aldini élish” namida ijra qiliwatqan Uyghurlarni basturush heriketlirini bir-birlep körsitip ötkendin kéyin emdilikte bu xil charilerning kanada puqrasi bolghan maykil kowrig qatarliq kishilerning tutqun qilinishigha tedbiqliniwatqanliqini, Uyghurlar duch kéliwatqan insan heqliri depsendichilikining téximu keng da'irige yéyilish aldida turuwatqanliqini eskertip, kanada hökümitining xitay bilen bolghan insan heqliri söhbitide Uyghurlarni untup qéliwatqanliqini tenqidleydu.