Kanada hökümiti öz puqralirini xitaydin qoghdashqa chaqirildi

Muxbirimiz eziz
2020-05-13
Share

Kanada puqrasi bolghan hüsenjan jélil 1999-yili özbékistan sepiride qolgha élinip xitaygha ötküzüp bérilgendin buyan, xitay hökümitining türlük bahaniler bilen kanada puqralirini qolgha élish qilmishi köp qétimlap yüz bergenidi. 13-May küni kanadadiki "Wankuwér quyashi" géziti mexsus maqale élan qilip, xitayning kanada puqralirigha qorqqaq sélish we parakendichilik sélish qilmishlirigha qarita keskin chare qollinishi lazimliqini yene bir qétim kanada hökümitige esletti.

Xewerde körsitilishiche, kanada puqrasi bolup erkin dölette yashash hoquqigha érishken bir türküm Uyghur we tibet kishilik hoquq pa'aliyetchiliri hemde öktichi pikirdikiler yéqinqi birnechche yilda köp qétimlap xitay hökümitining tehditlirige we parakende qilishigha duch kelmektiken. Buningda xitay saqchiliri bezi kishilerge yérim kéchide téléfon qilip ularning a'ile ezalirining éghir kélishmeslikke duch kélish aldida turuwatqanliqini éytsa, yene beziliride ular shu jaydiki xitay elchixanisi yaki konsulxanisigha bérip özlirini melum qilishqa buyrulghan.

Kanadadiki Uyghur muhajirliridin memet toxti, dilnur enwer qatarliqlar mana mushu xildiki tehditlerge köp qétim uchrighanlar bolup, bu xildiki tehditler xu'awéy guruhining mu'awin re'isi ming wenjuni 2018-yili kanada hökümiti resmiy tutqun qilghandin kéyin téximu ewj alghan. Bir qisim kanada puqraliri xitayda qolgha élin'ghan we türmige tashlan'ghan.

Halbuki maqalida alahide tekitlen'gen yene bir ehwal Uyghurlar, tibetler, teywenlikler we xongkong démokratchilirining kanada tupriqidiki pa'aliyetliri köp qétimlap béyjingperes kishilerning ashkara halda ijazetsiz süretke tartishi, topliship heywe körsitishi, hetta qollirini yüzlirige tegküzüp turup tehdit sélishigha duch kelgen. Emma bu xil pa'aliyetlerde bu xildiki xitayperes kishilerning herqachan tertiplik teshkillen'gen kishiler ikenliki mana men, depla körünüp qalghan.

Maqalida mushu ehwallarni omumlashturup, musteqil we igilik hoquqigha ige bir dölet bolghan kanada "Nöwette wirusning balayi'apetliridin xalas bolushqa aldirawatqanda xitay bilen sen-pen déyiship qélishsa yaxshi bolmaydu. Emma néme üchün kanada puqralirigha chet'el hökümitining ashu terzde tehdit sélishigha qarita küchlük bir qoghdinish tedbiri almaydu?" dep so'al qoyidu. Shundaqla kanada siyasiyonlirini xitay hökümiti emes, belki kanada xelqi saylap chiqqanliqini, shu sewebtin ularning xelqqe jawabkar bolush mejburiyni barliqini alahide eskertidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet