Kanada bash ministiri trédo: “Biz xitayning Uyghurlargha qarshi herikitini toxtitishqa chaqirimiz”

• Muxbirimiz erkin
  2019-06-05

Kanada bash ministiri jastin trédo “Tyen'enmén qirghinchiliqi” ning 30 yilliq xatire küni xitay kishilik weziyiti heqqide toxtilip, xitayning Uyghurlargha qarshi élip bériwatqan qilmishini toxtitishqa chaqirghan.

Bu jastin trédoning tunji qétim xitayni Uyghur mesiliside uning qilmishini toxtitishqa ündishidur. Trédo buningdin burun Uyghur mesilisini tilgha alghan bolsimu, lékin u bu mesilide xitaygha qarita bek yumshaq pozitsiye ipadilesh bilen eyiblinip kelgenidi. Kanada “Yer shari xewerliri” torining xewer qilishiche, jastin trédo mundaq dégen: “Biz xitayni kishilik hoquqqa, naraziliq bildürüsh hoquqi, ipade erkinlikige, hörmet qilishqa, xitayning gherbidiki Uyghurlardek az sanliq milletlerge qarshi herikitini toxtitishqa dawamliq chaqirimiz”.

Trédo bu sözlerni 4‏-iyun küni kanadaning wankowér shehiride ötküzülgen bir pa'aliyetke qatnashqanda muxbirlarning “Tyen'enmén qirghinchiliqi” ning 30 yilliq xatire küni heqqidiki so'aligha jawab bergende tekitligen. Trédo yene “Xitayning kishilik hoquq mesilisidiki xahishigha qarita bizning ré'al endishimiz bar. Men hazirgha qeder qilip kelgendek bu mesilini xitay rehberliki bilen dawamliq biwasite yaki ittipaqdashlirimiz bilen wasitilik sözliship, hazirqidek xatirilesh künliride kishilik hoquqqa téximu yaxshi hörmet qilishni we uni ilgiri sürüshni dawamlashturimiz” dégen. Trédoning sözining kéyinla kanada tashqi ishlar ministiri kristya frélend yazma bayanat élan qilip, “Tyen'enmin weqesi” ning 30 yilliqini xatirileydighanliqini bildürgen. U bayanatta, xitay hökümitining sükütni buzup, mezkur weqede öltürülgen, tutqun qilin'ghan yaki iz déreksiz ghayib bolghanlarni ashkarilishini telep qilghan. Kristya frélend bayanatida Uyghurlarni tilgha almighan bolsimu, lékin xitayning kishilik hoquq prinsiplirigha hörmet qilishi, adaletsiz we xalighanche tutqun qilin'ghanlarni qoyup bérishke chaqiridighanliqini bildürgen. Kanadaning bayanati amérika-xitay munasiwiti xu'awéy shirkitining mu'awin mudiri ming wenjoning tutqun qilinishi seweblik qattiq yirikliship ketken bir mezgilde élan qilindi.