Uyghur ayalliri qisqa yeng kiyim kiymigenliki we zakat bergenliki üchün "Qayta terbiye" len'gen

Muxbirimiz irade
2019-08-15
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitayning hökümet taratqulirida Uyghur élidiki qayta terbiye tüzümi heqqide élan qiliniwatqan teshwiqat xewerliride Uyghurlarning adettiki milliy we dini adetliri tüpeylidin jazaliniwatqanliqi we mejburiy emgekke séliniwatqanliqini ispatlap béridighan inchike tepsilatlar ashkarilanmaqta.

Xitayning hökümet awazi bolghan "Tengritagh" tori 13-awghust künidiki xewiride "Reyhan'gülning turmushi menilik ötmekte" mawzuluq bir parche xewer maqalisi élan qilghan. Xewerde "Dini esebiylik" ning tesirige uchrighandin kéyin atalmish "Terbiyilesh merkizi" ge kirip terbiyelinip yéngi hayatqa érishkenliki ilgiri sürülüwatqan 25 yashliq reyhan'gül ababekrining hékayisi bayan qilin'ghan. Uningda töwendikidek mezmunlar orun alghan: 

"Reyhan'gül bu yil 25 yashta, ilgiri diniy esebiylik idiyesining tesirige uchrap, atalmish 'diniy qa'ide-yosun' boyiche ish qilip, 'ayallar kalte yeng kiyim kiyse bolmaydu, sirtlarda ashkara yürse bolmaydu, bolmisa dozaxqa kiridu' dep qarighan. . . Reyhan'gül diniy qa'ide-yosunlarda ayallar altun-kümüsh zinnet buyumi taqisa 'zakat' bérishi kérek, bolmisa jennetke kirelmeydu, dégenni oylap xupiyane zakat bergen"

Xewerde yene reyhan'gülning herqandaq nerse sétiwalsa "Musulmanche" yaki emes dep ayrighanliqi, érini namaz oqushqa mejburlighanliqi, netijide érining uni "Yéngisar nahiyilik kespiy maharet telim-terbiye merkizi" ge bérip terbiyelinishke köndürgenlikidek mezmunlar orun alghan. 

Dunya Uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat réshit bolsa buninggha inkas qayturup, ayallar kalte yeng könglek kiymeslik we zakat bérish qatarliqlarning Uyghurlarning nechche ming yilliq en'eniwi turmush aditi ikenlikini we uning bir insanning eng eqelliy kishilik hoquqi ikenlikini eskertti. U yuqiriqi bu xewerde xitay hökümitining qayta terbiye lagérliri arqiliq qandaqtur "Térrorluq" we "Esebiylik" bilen küresh qilish emes, belki Uyghurlarning milliy we dini kimlikige hujum qiliwatqanliqini éniq körünüp turmaqta, dédi. 

Yuqiriqi bu xewerde diqqet qozghaydighan yene bir nuqta shuki, reyhan'gülning yéngisardiki atalmish "Kespiy maharet telim-terbiye merkizi" de peley tikish téxnikisini öginip, künige 80 jüp peley tikiwatqanliqi idi. 

"Tengritagh" tori ötken ay élan qilghan bir parche xewiride xitay ölkilirining nishanliq yardem bérish boyiche herqaysi nahiyilerde kiyim tikish, peley tikish dégendek zawutlar qurghanliqi, Uyghurlarning ishiki aldidila xizmetke érishkenliki, xitaydiki eng chong changgha téyilish peliyi ishlepchiqirish karxanisi bolghan shendung "Jining jungshing peley guruhi" ning yéngisar nahiyisige makanlashqanliqi xewer qilin'ghan idi.

Dilshat rishitning qarishiche, yuqiriqi bu xewer bu atalmish peley zawutining lagérdiki Uyghurlar mejburiy emgekke séliniwatqan orun ikenlikini ashkarilap turmaqtiken.

Toluq bet