Sarah kuk: “Xitay kompartiyesining ‛terbiyelesh‚ usuli köp qétim tejribidin ötken!”

Uyghurlar diyarida ötken mezgillerde izchil kéngiyiwatqan “Terbiyelesh merkezliri” hemde xitay hökümitining milyonlighan Uyghurni “Terbiyelep özgertish” meqsitige yetmekchi bolushi heqqide köpligen mulahiziler otturigha chiqiwatqan bolup, “Erkinlik sariyi” ning tetqiqatchisi sarah kuk imzasida 1-féwralda élan qilin'ghan maqalida buning xitay kompartiyesi köp qétim sinaqtin ötküzgen usullarning biri ikenliki tepsiliy sherhlendi.

Washin'gtondiki “Jéymis tawn fondi” bashqurushidiki “Xitay qisqiche xewerler” zhurnilida élan qilin'ghan bu maqalida sarah kuk xitay hökümitining eyni waqitta falun'gong muritlirini tutqun qilish we ularning idiyesini özgertish urunushlirining nöwette Uyghurlar diyaridiki lagérlarda öz eynen tekrarliniwatqanliqini etrapliq analiz we janliq misallar bilen bayan qilidu. Bolupmu eyni waqitta xébéy ölkisidiki falun'gong muritlirini basturush, tutqun qilish we ularning diniy étiqadini özgertish xizmiti boyiche ölkilik partkomning mu'awin sékrétari bolup ishligen chén chu'en'go, “Memliketlik yashlar birleshmisi” ning re'isi bolup ishligen, kéyinche enxuy we xunen ölkiliridin falun'gong muritlirini tutqun qilish hemde ularni “Terbiyelep özgertish” jehette zor xizmetlerni körsetken sun jinlong qatarliq ikki kishi nöwette Uyghur aptonom rayonluq partkomning sékrétari we mu'awin sékrétari salahiyitide milyonlighan Uyghurni xuddi shu usulda tutqun qilish we “Terbiyelep özgertish” bilen meshghul bolmaqta iken. Bu jeryanda ular köp qétim sinaq qilghan zor kölemde tutqun qilish, türlük usullar arqiliq tutqunlar jismaniy jehette qiynash, tutqunlar xalimighan yémekliklerni mejburiy yégüzüsh, ularning idiyesige qarshi mezmundiki teshwiqat filimlirini körüshke mejburlash dégenler hazir Uyghurlar diyarida téximu yuqiri sewiyede ijra bolmaqta iken.

Aptor alahide tekitligen yene bir nuqta nöwette xitay hökümiti eyni waqitta falun'gong muritlirini tazilashta qollinilghan siyasetler we tedbirler, shuningdek bu “Küresh” ke qatnashqa shexsler Uyghurlar diyaridiki “Terbiyelesh” xizmitige qoyulmaqta iken. Buningdiki eng muhim shexslerning biri hazir xitayning edliye ministiri bolup ishlewatqan fu jéngxu'a bolup, Uyghurlar diyaridiki lagérlarni bashqurush hemde lagérlargha serp qiliniwatqan barliq xirajetni temin étishke edliye ministirliqi mes'ul bolmaqta iken. Eyni waqitta “Merkezdiki 610 ishxanisi” ning mudiri, xitay j x ministirliqining mu'awin ministiri bolup ishlewatqan fu jéngxu'a tutqun qilin'ghan falun'gong muritlirini “Terbiyelep özgertish” jehette köpligen xizmetlerni ishligen shexs iken. Del ene shu waqitlarda, yeni 2015-yili fu jéngxu'a “Shinjang Uyghur aptonom rayoni qurulghanliqini 60 yilliqini tebriklesh merkez wekiller ömiki” terkibide ürümchige kelgen we alaqidar xizmetlerni közdin kechürgen iken.

Aptor axirida Uyghurlar diyarida ijra boluwatqan bu xil “Terbiyelesh” usulining xitayda 20 yilliq sinaqtin ötken usul ikenlikini, buni harghiche sinaq qilghan shexslerning hazir Uyghurlar diyarida aliy hoquqni kontrol qiliwatqan shexsler ikenlikini eslitish bilen birge ashu usullar we shexslerning aqiwette falun'gong idiyesini yoqitiwétishke qadir bolalmighanliqini alahide tekitleydu.