Jéymis léybold: "Shinjangdiki keng kölemlik tutqunni xitaydiki ensizlik weswesisi peyda qilghan"

Muxbirimiz erkin
2019-03-04
Élxet
Pikir
Share
Print

Awstraliyelik Uyghurshunas, awstraliye latrob uniwérsitétining dotsénti jéymis léybold, uzun hejimlik bir tetqiqat maqalisi élan qilip, xitay hökümitining "Shinjang jem'iyitidiki tengsizlik we ishenchisizlikni hel qilish ornigha uning diqqitini ijtima'iy muqimliqqa merkezleshtürüshi axiri uninggha ziyanliq aqiwetlerni élip kélidighanliqini bildürgen. Jéymis léybold maqaliside xitayning siyasitining Uyghurlarni keng kölemlik yighiwélish lagérlirigha qamashqa özgirishi we buningda halqiliq rol oynighan mezkur rayondiki organ we shexsler heqqide etrapliq analiz élip barghan. Uning "Ensizlik weswesisi: xitay kompartiyesining shinjangdiki keng kölemlik yighiwélish istratégiyesi" serlewhilik maqaliside qeyt qilishiche, kompartiyening muqimsizliq we parchilinip kétish mesilisidiki mentiqsiz endishisi uning bu rayondiki hazirqi misli körülüp baqmighan siyaset we istratégiyeni yürgüzüshige türtke bolghan. Maqalide, xitay rehberlirining étnik ziddiyetlerge qarap, milletlerning chek-chégralirini yoqitish zörür, dégen tonushqa kelgenliki, buning hazirqi yolni tutushta halqiliq rol oynighanliqini ilgiri sürgen. Uning qeyt qilishiche, 2009‏-yili yüz bergen "5‏-Iyul weqesi" xitay rehberlirining, rayondiki yerlik xitay emeldar we tetqiqatchilirining bu qarargha kélishide burulush nuqtisi bolup qalghan.

Jéymis léybold maqaliside, Uyghurlarni yighiwélip terbiyeleshning 2014‏-yildin bashlan'ghan bolsimu, hazirqidek keng kölemlik bolmighanliqini, peqet 2014‏-yili yüz bergen bir qatarliq hujumlar buning hazirqi yönilishke qarap méngishini tézletkenlikini, kompartiyening 2017‏-yili 2‏-ayda yüz bergen "Guma weqesi" ni bahane qilip, hazirqi istratégiyeni ijra qilishqa ötkenlikini bildürgen. Maqalide qeyt qilinishiche, xitay kompartiyesining muqimliqni qéliplashturup, perqliq xahishlarni "Jinayet", dep qarishi uningda bir xil xata bixeterlik tonushi peyda qilghan. Jéymis léyboldning qarishiche, kompartiyening diqqitini "Shinjang jem'iyitidiki mewjut chongqur tengsizlik we ishenchsizlikni hel qilishning ornigha ijtima'iy muqimliqqa merkezleshtürüshi emeliyette xitayning her xil amillarni öz ichige alghan siyasiy gewdisini ajizlashturmaqta iken.

Toluq bet