“Kespiy terbiyelesh” ning buningdin kéyin téximu kéngeytilishi terep-tereptin melum bolmaqta

• Muxbirimiz eziz
  2019-10-15

Uyghur diyaridiki lagérlarning taqilishi heqqide oxshimighan pikirler otturigha chiqiwatqanda “Terbiyelesh merkizi” namidiki mu'essesilerning buningdin kéyin téximu kéngeytilidighanliqi heqqide biwasite we wasitilik uchurlar köplep melum bolmaqta.

Uyghur diyarining herqaysi jaylirida omumyüzlük dawam qiliwatqan “Kespiy maharet boyiche terbiyelesh” namidiki siyasiy pa'aliyetni téximu kéngeytish jeryanida xitay da'irilirining buninggha munasiwetlik “Siyasiy öginish” lerni köplep uyushturuwatqanliqi melum. Bolupmu xitay hökümiti tarqatqan “Shinjanggha a'it birnechche tarixiy mesile” témisidiki aq tashliq kitab, “Shinjangdiki térrorluqqa we esebiylikke qarshi turush kürishi hemde kishilik hoquq kapaliti”, “Shinjangdiki kespiy maharet terbiyelesh xizmiti” qatarliq matériyallar arqiliq térrorluq we esebiylikning heqiqetenmu yamrap ketkenliki, uni tüp-yiltizidin yoqitish üchün “Kespiy jehettiki terbiyelesh” ni kücheytish zörürlüki köplep teshwiq qilin'ghan.

“Tengritagh tori” ning 15-öktebirdiki xewiride éytilishiche, bu xildiki tipik “Öginish” üchün ötken hepte ürümchidiki ijtima'iy pen sahesining wekiller yighini ötküzülgen. Buningda xitay hökümitining térrorluq we esebiylikke zerbe bérishining qanuniy asasi we buningdiki tejribiler qayta öginilgen. Shuningdek ijtima'iy pen xizmetchilirining idé'ologiye jehette öz rolini toluq jari qildurushi telep qilin'ghan.

Xitay hökümitining bu jehettiki mexsus layihesimu yéqinda omumyüzlük tarqitilghan. “Shinjang géziti” ning 15-öktebirdiki xewiride éytilishiche, mezkur layihede 2019-yilidin 2021-yilighiche bolghan ariliqta “Kespiy maharet boyiche terbiyelesh” herikiti dawamliq yuqiri pellige kötürülüp, her yili 500 ming adem qétimdin ashurush otturigha qoyulghan.

Yéqindin buyan xitay da'iriliri “Kespiy terbiyelesh mektipi” dep atawatqan lagérlargha “Terbiyelesh” namida qamiwalghan Uyghurlarning mutleq köp qismining emeliyette héchqandaq “Terbiyelesh” ke éhtiyaji yoq kespiy xadimlar ikenliki lagér tutqunlirining guwahliqliridin köplep melum bolmaqta. Analizchilar mushu ehwallargha asasen Uyghurlar diyaridiki lagérlargha ewetilidighanlarning sani buningdin kéyinki üch yilda téximu éshishi mumkin, dep qaraydighanliqini bildürdi.