Mayk pens, xitayning Uyghurlargha qaratqan "Yirginchlik" diniy basturushni toxtitishi kéreklikini bildürdi

Muxbirimiz erkin
2019-04-01
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikaning mu'awin prézidénti mayk pens amérikadiki bir uniwérsitétta nutuq sözlep, xitayning Uyghurlargha qaratqan "Yirginchlik" basturushini toxtitishi kéreklikini bildürgen.

Mayk pens tramp hökümitidiki hazirgha qeder xitayning 2 milyondek Uyghur we bashqilarni yighiwélish lagérlirigha qamap, ularni tili, medeniyiti we diniy étiqadidin waz kéchishke mejburlishini ashkara tenqid qilghan eng yuqiri derijilik emeldari.

U 30‏-mart küni florida shtatidiki "Éwi mariya uniwérsitéti" da sözligen nutqida mundaq dégen: "Diniy basturush dunyadiki eng köp nopusluq dölet-xitayda barghanche éghirlashmaqta.

Tashqi ishlar ministirliqining yilliq xelq'ara diniy erkinlik doklati xitayni 1999-yilidin buyan izchil halda 'diniy erkinlikke buzghunchiliq qilghuchi dölet' dep békitip keldi. Biz bu sözlerni qiliwatqan peytlerde béyjing xitayning gherbide belki milyonlighan Uyghur musulmanlirini atalmish 'qayta terbiyelesh lagérliri' da tutup turmaqta.

Xitay hökümiti xristi'an 'injil' lirining sétilishini cheklidi, ular yene minglighan krést we bashqa chérkaw simwollirini weyran qildi hemde poplarni türmige tashlidi. Hetta hazir, xitay hökümiti öz puqralirini teqib qilish üchün eng ilghar téxnologiye arqiliq zor kölemlik közitish sistémisini tereqqiy qildurdi".

Mayk pensning ilgiri sürüshiche, tramp hökümiti bu mesilide qattiq meydanda turup, xitay hökümitini bu "Yirginchlik" qilmishlargha xatime bérishke qayil qilishqa tirishidiken. Mayk pens bu sözlerni tramp hökümitining ittipaqdash döletlerni Uyghur mesiliside xitaygha qarshi chiqishqa ündewatqanliqi ilgiri sürülüwatqan bir mezgilde qildi.

"Maliye waqti géziti" ning 31‏-mart xewer qilishiche, amérika tashqi ishlar ministirliqi yéqinqi heptilerde yawropa ittipaqigha eza döletler we bezi asiya döletlirini xitayning bir milyondin artuq Uyghurni tutqun qilishigha qarita téximu keskin ipade bildürüshke ündigen.

Xewerde, amérika emeldarlirining chet'el diplomatlirigha tarqatqan bir matériyali neqil keltürülüp, mezkur matériyalda rayondiki lagérlarning kéngiyiwatqanliqigha da'ir deliller we xitayning shinjang siyasitining 5 tüp nishani tilgha élin'ghanliqi tekitlen'gen. Xewerde bayan qilinishiche, xitayning 5 tüp nishani "Xelq'ara tenqidni tosup we parchilap", "Musulman türki xelqlerning xelq'ara awazini ajizlitish" ni, "Islamni xitaylashturush" ni öz ichige alidiken.

Toluq bet