“Iqtisadshunas” zhurnili: “Xitay Uyghurlarning méngisini yuyushta mejburiy emgekni qollanmaqta”

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2024.05.31

Xelq'arada nopuzluq zhurnallardin “Iqtisadshunas” zhurnili 30-may küni élan qilghan bir doklatida, xitayning qayta terbiyelesh lagérlirini taqawatqan bolsimu, emma Uyghurlarning méngisini yuyushta dawamliq mejburiy emgekni qolliniwatqanliqini bildürgen.

Bu zhurnalning “Shinjangdiki mejburiy emgekning özgirishi” namliq bu doklati, uning muxbirlirining yéqinda Uyghur diyarini ziyaret qilip, bu rayonning qeshqer, yerken qatarliq Uyghurlar zich olturushluq nahiye, sheherliride élip barghan tekshürüshi asasida teyyarlan'ghan. Doklatta tekitlishiche, “Xitay qayta-terbiyelesh lagérlirini tedrijiy taqawatqan bolsimu, emma yenila dawamliq emgek arqiliq Uyghurlarning pikir-xiyalini özgertmekte” iken.

“Iqtisadshunas” zhurnilining bu doklati, xitay hökümiti musulman elliri we 3-dunya döletlirining zhurnalist, diplomat we ammiwi teshkilat wekillirini Uyghur diyarigha nishanliq ziyaretke teshkillep, ular ‍arqiliq rayondiki irqiy qirghinchiliq we mejburiy emgekni ret qiliwatqan bir peytte élan qilin'ghan. Doklatta, yerken nahiyesi konabazar yézisidiki xizmet etritining “Idé'ologiyelik seperwerlik” bilen aldirash ikenliki, “Bu seperwerlikning meqsiti passip déhqanlarni bashqa ishlargha sélishqa heydekchilik qilish” ikenliki bildürülgen. Lékin doklatta muxbirlar üchün bu xizmet etretlirining déhqanlarni bayraq chiqirishqa teshkillesh, kechlik kursqa qatnashturush qatarliqlardin némige érishkenlikini tekshürüshi mumkin emesliki tekitlen'gen.

Doklatta qeyt qilishiche, xitay hökümitining 2017-yildin bashlap bir milyon kishini, hetta uningdinmu köp kishini ‛kespiy maharet terbiyelesh merkezliri‚namidiki tutqunlar lagérlirigha ewetishidin béri, Uyghur rayonida xitayning qattiqqol basturushining qurbanigha aylan'ghan kishilerge da'ir birinchi qol matériyallargha érishishi téximu qiyinlashqan iken. Doklatta, “Gherblik tetqiqatchilar lagérlarning 2020-yilidin bashlap tedrijiy taqilishqa bashlighanliqigha ishensimu, biraq hökümet höjjetliridin mejburiy emgekning yerken konabaziridikige oxshash yenila keng kölemlik dawamlishiwatqanliqini körsetmekte” déyilgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.