Тарихтики москва дөлитидә уйғур йезиқи ишлитилгән

Мухбиримиз үмидвар
2016-12-18
Share


Рус тилидики иҗтимаий таратқуларда йеқинқи вақитлардин буян русларниң москва дөлитидә таки 15-әсиргичә болған арилиқта уйғур йезиқи ишлитилгәнликигә аит тарихи учур вә инкаслар давамлашмақта.

Бу учур рус тилидики иҗтимаий таратқулардин newscentral.exsees.com Вә башқилар шуниңдәк йәнә фейисбоктиму тарқалди.

Москва дөлитиниң уйғур йезиқи ишләткәнликигә аит бир қәдәр тәпсилийрәк тарихи учур оттура асиядики уйғурларниң"Doppalife" дәп аталған торида елан қилинған болуп, бу һәқтики тарихи мәлуматта илгири сүрүлүшичә, сабиқ совет иттипақи тарихшунаси вә архипшунаси профессор с.Н. Валк русийә тарихи архиплири асасида москва дөлитидә 15-әсиргичә болған арилиқта уйғур йезиқи ишлитилкәнликини, пәқәт 15-әсирниң иккинчи йеримидин кейин кирил йезиқини қоллинишқа башлиғанлиқини оттуриға қойған.

Униң қаришичә, москва дөлитидә 14-әсир вә униңдин илгирики вақитларға тәвә болған бирәр язма пәрман болмиған. Пәқәт 15-әсирниң ахирида бир пәрманчи әмәлдар тәрипидин йезилип, уйғур йезиқида имза қоюлған бир парчә һөҗҗәтниң оргинали сақлинип қалған. Москва кинәзи василий тийоминниң 1435-йилидики гуваһнамисиниң әсли нусхисиғиму уйғур йезиқи билән имза қоюлған, һөкүмран васлий тйоминниң ханиши софийәниң 1453-йили язған дини гуваһнамисиғиму уйғур йезиқи билән имза қоюлған.

1494-Йили,23-май күни кинәз никита козловниң иван павловқа әвәткән гуваһнамисидиму уйғур йезиқи ишләткән тамға бесилған икән.

Мәлумки, уйғур йезиқи милади 1206-1210-йиллири арисида чиңгизхан тәрипидин қобул қилинип, моңғулларниң йезиқиға айлиниши билән уйғур йезиқи чиңгизхан вә униң әвладлири һөкүмранлиқ қилған кәң җайларға тарқалған иди.

В.В. Радлов, в. Бартолд вә башқа русийә тарихшунаслири 13-15-әсирләргичә һазирқи русийә вә шәрқий явропаниң бир қисими һәм башқа җайларға һөкүмранлиқ қилған алтун орда ханданлиқида шуниңдәк йәнә әмир темур һөкүмранлиқи дәвридә уйғур йезиқи ишлитилгәнликини оттуриға қойған.

Тарихчилар тарихтики москва дөлити вә башқа рус кинәзликлири бир қанчә әсир алтун орда ханданлиқиға беқинда һакимийәт сүпитидә мәвҗут болғанлиқини йезишиду.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт