Uyghur közetküchiler Uyghur élige “Nishanliq yardem” de boluwatqan 19xitay ölkisini Uyghur élidiki jinayetlerge shérik, dep qarimaqta

Xitayning hökümet taratquliri nöwette bes-beste 19 xitay ölkisining Uyghur élige “Nishanliq yardem bérish” xizmitining netijilirini teshwiq qilmaqta. Tengritagh torida “Yéngi bir nöwetlik shinjanggha nishanliq yardem bérish xizmiti muweppeqiyetlirini namayan qilish” serlewhisi astida tonushturuluwatqan xewerlerde Uyghur aptonom rayoni 19 ölkining “Yardimi” ge érishkendin buyan Uyghur aptonom rayonida on minglarche kishi ishqa orunliship, ularning namratliq mesilisining hel bolghanliqi ilgiri sürülgen.

Diqqet qozghaydighini, bu xewerlerde birdek, ichkiri ölkilerning nishanliq yardem bérish boyiche herqaysi nahiyelerde kiyim tikish, peley tikish dégendek zawutlarni qurghanliqi we Uyghurlarning ishik aldidila zawutlarda ishqa orunlishish pursitige érishkenlikidek bir xil mezmun bayan qilin'ghan. Közetküchiler bolsa bu zawutlarni Uyghurlar mejburiy emgekke séliniwatqan orunlar shu, dep qarimaqta.

Derweqe xewerlerde, jiyangshi ölkisi teripidin aqtu yézisida qurulghan zawutlarda 2000 gha yéqin kishining ishqa orunlashturulghanliqi, jyangshining 14 milyon 500 ming yüen meblegh sélip, yette ishqa orunlashturush boyiche terbiyelesh we yötkep ishqa orunlashturush türini yolgha qoyup, shu yili aqtu nahiyesi 2462 emgek küchini yötkep ichkiri jaylarda ishqa orunlashturghanliqi bayan qilin'ghan. Xewerde yene, “Shendung ölkisi teripidin yéngisheher nahiyeside qurulghan “Ruyi pen-téxnika toqumichiliq cheklik shirkiti” de ishlewatqan merhaba urayimning “Men ezeldin özümning bir küni ruyi toqumichiliqigha kirip, bir déhqandin kök yaqiliqqa aylinishimni oylap baqmighanidim” dégenliki, eng chong changgha téyilish peliyi ishlepchiqirish karxanisi bolghan shendung jining jungshing peley guruhining yéngisar nahiyesige makanlashqanliqi, jungshing peliyi, xeyyang kiyim-kéchiki qatarliq 60 nechche karxanining 365 zawutni yürüshtürüp, jem'iy 17 ming 566 ademning ishqa orunlashturghanliqi bayan qilin'ghan.

Halbuki, chet'ellerdiki Uyghur közetküchiler yuqiridiki sanliq melumatlarni Uyghur élide yolgha qoyuluwatqan mejburiy emgekning ispatliri, dep qarimaqta.

Yéqindin buyan radiyomiz teripidin we bashqa xelq'araliq organlar teripidin ashkarilan'ghan uchurlarda xitay hökümitining Uyghur élide 2 milyon etrapida Uyghur we bashqa türkiy millet kishilirini lagérgha qamash bilen mas qedemde herqaysi jaylargha zor kölemdiki kiyim-kéchekni asas qilghan turoluk zawutlarni quruwatqanliqi, lagérdiki ipadisi yaxshi dep qariliwatqanlarning bolsa lagérdin chiqip mushu zawutlarda mejburiy emgekke séliniwatqanliqini pash qilghan idi. Derweqe yuqiridiki xewerlerdimu zor sandiki Uyghurlarning “Ishik aldidiki zawutlarda xizmetke orunlashqanliqi” dawrang qilin'ghan.

Xitay hökümiti 2009-yilidiki “Ürümchi qirghinchiliqi” din bir yil kéyin yeni 2010-yili échilghan tunji nöwetlik “Shinjang xizmiti yighini” din kéyin Uyghur élini “Ichkiri ölkilerning shinjanggha nishanliq yardem bérishi” dégen nam astida 19 xitay ölkisige bölüp bergen. Uyghur közetküchilirining qarishiche, bu ölkiler her qaysi jaylarni öz aldigha bölüwélip, shirket we fabrikilarni qurup, jaylarning bayliqliri, emgek küchi we bazarliridin öz aldigha paydilanmaqtiken.

Dunya Uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit bügün radiyomizgha qilghan sözide Uyghur élini 19 xitay ölkisige bölüp bérishni Uyghur aptonom rayonining aptonomiye qanunigha éghir derijide xilap, dep körsetti we yuqiridiki bu 19 ölkining xitay merkizi hökümitining Uyghur élide yuqiri téxnikiliq nazaret arqiliq “Saqchi döliti sistémisi” berpa qilishi we Uyghurlarning keng kölemde tutqun qilinip lagérlargha qamilishida tayanch bolghanliqini bildürdi.