Nuri türkel: “Amérika emdi éghizda emes, herikette özini körsitishi lazim!”

• Muxbirimiz eziz
  2023-04-11

Yéqinqi yillardin buyan muhajirettiki Uyghurlarning köp qismi ortaq bashtin kechürüwatqan bir qismet ularning wetinidiki uruq-tughqanlirining tutqun qilinishi, shuningdek bir qisim kishilerning uruq-tughqanliri xitay hökümitining chégra halqighan zulumlirining qurbani süpitide gheyriy resmiy shekilde “Görü” ge élinishi bolup kelmekte. Muhajiret hayatidiki köp qisim Uyghurlargha tonushluq bolghan bu xil rohiy paji'e nuriy türkel imzasida 11-aprél küni “Heptilik xewerler” gézitide tepsiliy sherhlendi.

Amérika xelq'ara diniy étiqad erkinliki komitétining re'isi nuri türkel maqaliside öz kechürmishlirige birleshtürgen halda ötken 20 yil mabeynide izchil özini qiynap kelgen bir qatar rohiy bésimlarni sanap ötidu. Nuri türkelning özi uning xitay hökümitini jawabkarliqqa tartish yolidiki komissarliq xizmiti tüpeylidin xitay hökümitining jaza élan qilishigha duch kelgen bolsa, uning ata-anisi amérika tewesidiki perzentlirini we newrilirini körüshtin mehrum qaldurulghan. Hetta 2022-yili aprélda dadisi wapat bolghanda nuri türkelge Uyghur élige bérip depne murasimigha qatnishish imkanimu bolmighan. 20 Yilliq judaliqtin kéyin anisi bilen amérika teweside jem bolushqa shunche tirishqan bolsimu anisigha pasport bérilmigenliktin bu arzusimu emelge ashmighan. Anisi bu heqte xiyalen “Perzentlirim bilen shunche yil juda bolghudek néme gunah qildim? gunahim nurini bu dunyagha élip kelginim we uning anisi bolghanliqimmu? eger shundaq bolidighan bolsa 20 yil buninggha yetmemdu?” dep so'al qoysimu buninggha jawab tépilmighan. Bu ishlargha amérika hökümiti tewesidiki bir qisim yuqiri derijilik emeldarlar ariliship baqqan bolsimu “Ya özi baralmasliq, ya ular kélelmeslik” tek müshkülatta netije chiqmighan.

Nuri türkel mushu ishlarni omumlashturup “Muhajirettiki Uyghurlarning köp qismi del mushu xil rohiy paji'ening azabini tartmaqta. Amérika puqraliqini élip amérika hökümitining yuquri derijilik memuriy emeldari bolghan méning halim bu bolsa minglighan bashqa Uyghurning hali qandaq bolmaqchidi?” dep so'al qoyidu.

Nuri türkelning qarishiche, amérika hökümiti izchil dawam qildurup kelgen “Diplomatiye sheklide arilishish” tek aghzaki mesile hel qilish charisi xitaygha aqmaydu. Xitay hökümiti ‍özlirining bu jehettiki qilmishliri üchün tégishlik jazagha uchrimisa ular yenila bilginini qiliwéridu. Buning üchün amérika hökümiti xitay zulumdin qéchip chiqqan Uyghurlarni makanlashturush we ularning heqiqiy bixeterlikige képillik qilishni aldin oylishish bilen birge mushu xildiki rohi paji'ening derdini tartiwatqan Uyghurlar mesilisige biwasite qol tiqishi, bu jehette téximu köp aktip heriketlerni wujudqa chiqirishi, shu arqiliq xitay hökümitige küchlük bir agahlandurush yollishi nöwettiki eng muhim charilerdin hésablinidu.