Азатлиқ радийоси: "хитайниң оттура асиядики уйғурларға болған бесими күчәймәктә"

Мухбиримиз әркин
2021-09-13
Share

Баш шитаби чехийә пайтәхти прагдики "азатлиқ радийоси" 12-сентәбир оттура асия җумһурийәтлириниң хитай билән болған мунасивәтлиридики уйғурлар сиясити һәққидә сөһбәт программиси өткүзүп, хитайниң бу райондики уйғурларға болған бесиминиң күчийиватқанлиқини илгири сүргән.

Сөһбәт қазақистанниң йеқинда америкалиқ тәтқиқатчи җен бунинни чеградин киргүзмәсликини чиқиш нуқтиси қилип, оттура асия җумһурийәтлириниң уйғурлар мәсилисидә хитайға һәмкарлишиватқанлиқиниң сәвәблирини анализ қилған.

Қазақистан һөкүмити 4-сентәбир җен бунинниң қазақистанға киришини рәт қилип, униң 5 йилғичә қазақистанға киришини чәклигән. Җен буниң узун йил қазақистанда туруп, қазақ вә уйғур лагер шаһитлириниң архпини турғузуп кәлгән иди. "азатлиқ радийоси" дики сөһбәткә америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң муавин рәиси нури түркәл, америка җорҗи вашингтон униветситетиниң профессори, уйғуршунас шан робертс вә "қишлақ авази" блогиниң язғучиси брус пәннер қатарлиқлар қатнишип, өзлириниң бу мәсилидики пикирлирини ортақлашқан.

Нури түркәлниң ейтишичә, америка җен бунин мәсилисигә җиддий қарап, қазақистан даирилирини бу хил тәтқиқат ишлириға қол тиқмаслиқ тоғрисида агаһландуруши керәк икән. У хитайниңму бурун америкалиқ тәтқиқатчиларни чәклигәнлики вә американиң буниңға қарита хитайни йетәрлик агаһландурмиғанлиқини билдүргән.

Профессор шан робертс, қазақистанниң уйғурларни хитайға қайтуруп бериши һәйран қаларлиқ иш болмисиму, бирақ униң хитайдин кәлгән етник қазақларниң паалийәтлиригә йол қоюп, башқа түркий милләтләр мәсилисидә хитай билән һәмкарлишиши һәйран қаларлиқ икәнликини билдүргән. Униң ейтишичә, қазақистан мәсилини өзидин йирақлаштурушқа тиришиватқан болсиму, әмма бу мәсилә қазақистанниң келәчики үчүн бәк муһим икән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт