Хитай һөкүмитиниң уйғурларни өй-маканлиридин көчүрүшидики мәқсәтләр ашкариланмақта

Мухбиримиз әзиз
2021-08-10
Share

Хитай һөкүмитиниң "намратлиқтин қутулдуруп бәхтияр турмушқа игә қилиш" намида уйғур дияриниң һәрқайси йеза-қишлақлиридики уйғур мәһәллилирини бузуп, аһалиләрни башқа җайларға мәркәзләштүрүп олтурақлаштуруши өткән бирнәччә йилдин буян изчил давам қилип кәлмәктә. Йеқинда хитай һөкүмитиниң бу қурулушни пүткүл уйғур дияриға омумлаштуридиғанлиқи һәмдә униңда қандақ мәқсәтләрниң барлиқи бир қисим рәсмий хәвәрләрдә ашкара тилға елинди.

"шинҗаң гезити" ниң 10-авғусттики хәвиридә ейтилишичә, уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт қармиқидики 24 идарә вә орган мәхсус қарар елип "14-бәш йиллиқ пилан мәзгилидә башқа җайларға көчүрүш хизмитини йеңи утуқларға игә қилиш" ни оттуриға қойған. Хәвәрдә ейтилишичә, бу қурулуш аптоном районлуқ һөкүмәтниң омумий йетәкчиликидә һәрқайси наһийә вә шәһәрләрдә иҗра қилинидиған болуп "җәнубий шинҗаңдики төт вилайәтниң намрат районлирида, он вилайәт вә шәһәр, 56 наһийә вә район тәвәсидики 333 нуқтида ишқа ашурулиду" дейилгән. Болупму аһалини көчүрүшниң уларни ишқа орунлаштуруш, районларға айрип башқурушни күчәйтиш, җәмийәткә "сиңишиш" ини тезлитиштә бәкму үнүмлүк икәнликини тәкитлиши, йәнә келип әсли өй-маканлиридин көчүрүлгән бу кишиләрниң "йеңи хизмәт" кә оронлишиш үчүн зор көләмдә "қайта тәрбийәләш" кә қатнишидиғанлиқи һәр саһәниң җиддий диққитини қозғиди.

Америкадики мустәқил анализчи елшат һәсән бу һәқтә тохтилип, буниң хитай һөкүмити өткән 70 йил мабәйнидә изчил давам қилип кәлгән уйғурларни ассимилятсийә қилиш һәмдә хитайларға сиңдүрүветиш урунушиниң бир түрлүк муһим чариси икәнликини көрсәтти. Шундақла өткән йигирмә йилда хитай һөкүмитиниң қәшқәрдики уйғурларни "хәтәрлик өйләрдин йеңи биналарға көчүрүш" намида уйғур кимликини вә уйғур мәдәнийитини вәйран қилғанлиқи, әнәниви уйғур олтурақ мәһәллирини бузуп ташлап хитайлаштурушни күчәйткәнликини алаһидә мисал қилди. У бу һәқтә сөз қилип "хитай һөкүмити әмди пүткүл уйғур мәһәллилирини бузуп, уйғурларни хитайлар билән арилаш ‍олтурақлаштуруш һәмдә пүткүл уйғурларни бир қетимдин ‹кәспий тәрбийәләшкә апириш' мәқситигә йәтмәкчи" деди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт