Xitay hökümitining Uyghurlarni öy-makanliridin köchürüshidiki meqsetler ashkarilanmaqta

Muxbirimiz eziz
2021-08-10
Share

Xitay hökümitining "Namratliqtin qutuldurup bextiyar turmushqa ige qilish" namida Uyghur diyarining herqaysi yéza-qishlaqliridiki Uyghur mehellilirini buzup, ahalilerni bashqa jaylargha merkezleshtürüp olturaqlashturushi ötken birnechche yildin buyan izchil dawam qilip kelmekte. Yéqinda xitay hökümitining bu qurulushni pütkül Uyghur diyarigha omumlashturidighanliqi hemde uningda qandaq meqsetlerning barliqi bir qisim resmiy xewerlerde ashkara tilgha élindi.

"Shinjang géziti" ning 10-awghusttiki xewiride éytilishiche, Uyghur aptonom rayonluq hökümet qarmiqidiki 24 idare we organ mexsus qarar élip "14-Besh yilliq pilan mezgilide bashqa jaylargha köchürüsh xizmitini yéngi utuqlargha ige qilish" ni otturigha qoyghan. Xewerde éytilishiche, bu qurulush aptonom rayonluq hökümetning omumiy yétekchilikide herqaysi nahiye we sheherlerde ijra qilinidighan bolup "Jenubiy shinjangdiki töt wilayetning namrat rayonlirida, on wilayet we sheher, 56 nahiye we rayon tewesidiki 333 nuqtida ishqa ashurulidu" déyilgen. Bolupmu ahalini köchürüshning ularni ishqa orunlashturush, rayonlargha ayrip bashqurushni kücheytish, jem'iyetke "Singishish" ini tézlitishte bekmu ünümlük ikenlikini tekitlishi, yene kélip esli öy-makanliridin köchürülgen bu kishilerning "Yéngi xizmet" ke oronlishish üchün zor kölemde "Qayta terbiyelesh" ke qatnishidighanliqi her sahening jiddiy diqqitini qozghidi.

Amérikadiki musteqil analizchi élshat hesen bu heqte toxtilip, buning xitay hökümiti ötken 70 yil mabeynide izchil dawam qilip kelgen Uyghurlarni assimilyatsiye qilish hemde xitaylargha singdürüwétish urunushining bir türlük muhim charisi ikenlikini körsetti. Shundaqla ötken yigirme yilda xitay hökümitining qeshqerdiki Uyghurlarni "Xeterlik öylerdin yéngi binalargha köchürüsh" namida Uyghur kimlikini we Uyghur medeniyitini weyran qilghanliqi, en'eniwi Uyghur olturaq mehellirini buzup tashlap xitaylashturushni kücheytkenlikini alahide misal qildi. U bu heqte söz qilip "Xitay hökümiti emdi pütkül Uyghur mehellilirini buzup, Uyghurlarni xitaylar bilen arilash ‍olturaqlashturush hemde pütkül Uyghurlarni bir qétimdin 'kespiy terbiyeleshke apirish' meqsitige yetmekchi" dédi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet