Xitay hökümiti Uyghur élidiki qumluqlarni kökertish xizmitini jiddiy dawamlashturmaqta

• Muxbirimiz irade
  2019-07-04

3-Iyul küni shinxu'a torida tarqitilghan “Teklimakan qumluqidiki tejribe yéshil arili” mawzuluq bir xewerdin melum bolushiche, xitay da'iriliri nöwette teklimakan qumluqida yéshilliq berpa qilishning yolliri üstide jiddiy izdenmektiken.

Xewerde bayan qilinishiche, bu xizmetni üstige alghan tetqiqatchilar 90-yillarning axiridin bashlap, qumluqta ösidighan toghraq, yulghun, yantaq, juzghun qatarliq ösümlükler üstidin nuqtiliq tetqiqat élip barghan we ularni teklimakan qumluqi we tarim wadilirida yétishtürüp, yéshil tejribe arallirini berpa qilghan.

Tetqiqatchilardin biri shinxu'a torigha qilghan sözide yantaqlarning qumluqni tizginleshte nahayiti muhim roli bar ösümlük ikenlikini tekitlep “Men hazir étiz-ériq éké'ologiyelik sistémisi we atmosféradiki azot qatlimining yantaqlargha qandaq tesir körsitidighanliqini tetqiq qiliwatimen. Chünki bu yantaq qatarliq qumluq ösümlükliri kelgüside yüzlinidighan yéngi bir kélimattur” dégen.

Xitay hökümet taratquliri bundin ilgiri tarqatqan xewerliride Uyghur aptonom rayonluq da'irilerning 2019-yilidin 2021-yilighiche bolghan 3 yil ariliqta tarim wadisidiki toghraqliqlarni eslige keltürüsh qurulushini bashlighanliqini xewer qilghan idi. Melum bolushiche, uningda asasliq tarim deryasi we uning tarmaq éqinliri bolghan yeken deryasi, aqsu deryasi, xoten deryasi we könchi deryasi qatarliq 4 derya boyidiki toghraqliqlar asasiy nishan qilinidiken.

Xitay hökümitining Uyghur élidiki qumluqlarda we tarim deryasi boyidiki toghraqliqlarni eslige keltürüshke bunche ehmiyet bérishi közetküchilerning diqqitini qozghap kelmekte.

Ularning qarishiche, xitay merkizi hökümiti 2016-yilidin buyan Uyghur diyaridiki su qurulushi we kökertish ishlirigha ehmiyet bérishke bashlighan bolup, buning üchün zor kölemde meblegh ajratqan. Közetküchiler buning xitay mutexessisliri otturigha qoyghan tibet égizlikidiki yarluzangbu deryasining süyini teklimakan'gha bashlap, kelgüside bu rayon'gha zor sanda ahale orunlashturush istratégiyesi bilen munasiwetlik bolushi mumkinlikini perez qilishmaqta.