Chira nahiyiside yette milyon mo chöllük kontrol qilindimu?

Washin'gtondin muxbirimiz eziz teyyarlidi
2023.11.09

Uyghur diyaridiki térilghu yer heqqide söz bolghanda aldi bilen tilgha élinidighan mesililerning biri chöllishishning éghirlawatqanliqi hésablinidu. Bolupmu bu hal teklimakan boyidiki xoten wilayiti teweside eng éghir mesililerning biri bolup kelmekte.

Xitayche “Tengritagh tori” ning 8-noyabirdiki xewiride éytilishiche, xitay hökümiti ötken 30 nechche yil mabeynide chira nahiyisining chira yéza topa'ériq kentide yette milyon mo (texminen 450 ming géktar) yerni chölliship kétishtin saqlap qalghan. Xitay hökümitining xewiride bu hal da'irilerning mezkur rayondiki xizmet “Muweppeqiyetliri” ning biri qatarida alahide gewdilendürülgen hemde buni “Insan bilen chöllükning masliship mewjut bolushining timsali” dep teripligen.

Xewerde éytilishiche, yéqinqi nechche on yilda xoten teweside térilghu yerlerning chölliship kétishi bir omumiy éqimgha aylinip qalghan bolup, chira nahiyisi qazan'ghan “Muweppeqiyet” bu jehette alahide ülge qilishqa erziydiken. Halbuki, xoten xelqining nechche ming yillardin buyan chöllük bilen toghraqliq, térilghu yer bilen janggalliq otturisidiki tebi'iy maslishish qanuniyitige uyghun halda bu jayda yashap kelgenliki, aldinqi esirning 80-yillirida térilghu yerlerning chölliship kétishining téz sür'ette kéngeygenliki, shuningdek buning Uyghur diyarigha ghayet zor sanda xitay nopusining köchürülüshi bilen mas halda otturigha chiqqanliqi toghrisida héchnéme déyilmigen.

“Nyu york waqti géziti” ning 2016-yili 24-öktebirdiki tekshürüsh doklatida körsitilishiche, xitay kontrolluq qiliwatqan “Chégra rayon” namidiki térritoriyelerde, bolupmu ichki mongghul we Uyghur diyarida térilghu yerlerni qum bésip kétishide “Insanlarning ékologiyilik tengpungluqqa salghan buzghunchiliqi” eng asasliq sewebtur. Bolupmu Uyghur diyaridiki néfit qézishta ghayet zor su bayliqining serp qilinishi qurghaqchiliqning éghirlap kétishidiki eng achquchluq seweblerning biri bolup qalghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.