Tutqundiki Uyghur alimi rahile dawutqa "Pexriy proféssor" luq unwani bérilgen

Muxbirimiz nur'iman
2020-12-09
Share

Amérikadiki échiwétilgen jem'iyet uniwérsitéti tori(OSUN) -2017yili 12-aydin bashlap iz-déreksiz ghayib qiliwétilgen Uyghur folklorshunasi doktor rahile dawutqa adimiyet penliri boyiche "Pexriy proféssor" luq unwani bergen. Bu mezkur orunning adimiyet penliri boyiche tutuqundiki alimlargha bergen tunji "Pexriy proféssor" luq unwani iken.

Rahile dawut yéqinda xeter astidiki alimlarni qutquzush teshkilati teripidin 2020-yilliq "Tepekkur jasariti" mukapatigha érishken idi.

Échiwétilgen jem'iyet uniwérsitéti torining mudiri lé'on botstéyn mundaq dédi: "Rahile dawut Uyghurlarning medeniyiti we uni tetqiq qilishta bashlamchi bir shexs süpitide xelq'arada étirap qilindi. U bir ewlad yashlarni bu rayonning folklor we en'enisini tetqiq qilishta terbiyelidi, uning tewrenmes iradisi bilen royapqa chiqqan muhim eserler dunya jama'etchilikining Uyghur medeniyitining qimmetlik bayliqlirini tonushi üchün 'köwrük' ke aylandi."

Kishilik hoquqni közitish teshkilati we bashqa teshkilatlar Uyghur élidiki atalmish "Siyasiy terbiyelesh" lagérliri heqqide doklat bergen bolup, doklatta texminen 1 milyondin artuq Uyghur we bashqa musulman milletlerning "Héchqandaq qanuniy resmiyetsiz tutup turulghanliqini, qiyin-qistaqlargha uchrawatqanliqi" bildürülgen.

2019-Yili 12-ayda birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq mutexessisliri "Qanunsiz tutup turush, mejburiy yoq qiliwétilish we mexpiy sotlashning qanun bilen bashqurulidighan dölette orni yoq. Bu xil qilmishlar 1998-yili xitay özliri imzalighan 'puqralar we siyasiy hoquq xelq'ara ehdinamisi' ning rohigha zit," dep körsetken.

OSUN Rahile dawutqa pexriy proféssorluq unwanni bérish arqiliq xelq'araning xitaydin uni qoyup bérshini telep qilish herikitini qollaydighanliqini ipadiligen. Ular bayanatida yene eger rahile dawut erkinlikke chiqsa, uning tetqiqat we oqutush ishliri bilen shoghullinishi üchün özlirining mektipige kélishini qarshi alidighanliqini bildürgen.

Melum bolushiche, proféssor rahile dawut 2017-yili 12-ayda uruq-tughqanlirigha özining ürümchidin béyjinggha baridighan ayropilan'gha chiqishqa teyyarliq qiliwatqanliqini éytqan iken. Shuningdin kéyin u iz-déreksiz ghayib bolghan. Rahile dawut gerche xitay hökümiti teripidin atalmish "Qayta terbiyilesh lagéri" da yaki tutup turush ornida we yaki türmide tutup turuluwatidu dep perez qiliniwatqan bolsimu, emma hazirghiche uningdin héchqandaq xewer bolmighan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet