D u q Uyghurlarning ramizan éyi mezgilide dawamliq ziyankeshlikke uchrawatqanliqini bildürdi

• 
  2019-06-04

D u q 3-iyun küni mexsus bayanat élan qilip, pütün dunyadiki musulmanlarning xasiyetlik roza héytini birlikte kütüwélishigha semimiy tilekdashliq bildürdi. Shundaqla “Dunya musulmanlirining xitay hökümitining qatmu-qat diniy ziyankeshlikige uchrawatqan hemde roza héytni tebrikleshtinmu chekliniwatqan sherqiy türkistandiki Uyghurlarni untup qalmasliqini soraymiz” dep körsetti.
Bayanatta Uyghurlarning eng eqelliy diniy étiqad heqliriningmu qalmighanliqi, ilgiriki waqitlarda héyt künliri adem déngizigha aylinidighan meschitlerning 2019-yiligha kelgende tikenlik sim tosaq, közitish kaméraliri we xitay saqchiliri bilen oralghan halda qup-quruq bolup qalghanliqi, Uyghurlarning öylirige “Beshte birge bolush” namida kirip orunlishiwalghan xitay kadirlarning nazaretchilikide Uyghurlarning öz öyliridimu héchqandaq ramizanliq pa'aliyetler bilen meshghul bolush imkani qalmighanliqi alahide tekitlinidu. Shundaqla xitay hökümitining islam dinini “Rohiy késellik” dep jakarlash arqiliq bu “Késel” ni tüp yiltizidin “Yoqitish” koyida boluwatqanliqi, del mushu sewebtin Uyghurlarning eng mudeddes bolghan ramizan éyi mezgilidimu  éghir diniy ziyankeshlikke uchrawatqanliqi körsitilidu.

Bayanatta körsitilishiche, bu yil ramizan éyi mezgilide xitay hökümiti Uyghurlarni ramizan tutushtin cheklesh üchün bir qatar yéngi tedbirlerni yolgha qoyghan. Buningda “Tughqan bolush pa'aliyiti” din bashqa bir qisim moysipitlerni ramizan bashlanmastinla namaz oqumasliq we roza tutmasliq heqqide ipade bildürüshke mejburlash arqiliq bashqilargha “Agahlandurush” bergen؛ bir qisim Uyghur ziyaliliri dawamliq tutqun qilinip, bu xil qebih siyasetlerge qarshi jama'et pikri peyda bolushni aldi élin'ghan.

D u q ning re'isi dolqun eysa bu munasiwet bilen mexsus söz qilip, musulmanlar dunyasining Uyghurlar duch kéliwatqan diniy ziyankeshliklerge qarita izchil süküt saqlap turiwatqanliqini, hazirghiche peqet türkiye we malaysiya hökümetlirila xitayning bu xil “Insaniyetke qarshi jinayetliri”ni ashkara eyibligenlikini, xitayning iqtisadiy waste arqiliq sétiwélishi bilen “Dunya islam hemkarliqi teshkilati” gha oxshash eng chong islam teshkilatliriningmu xitay üchün gep qiliwatqanliqini tekitleydu. U bu heqte qilgha sözide “Dunyadiki 200 nechche dölettin peqet birnechchisila Uyghurlarning lagérlargha qamilishi heqqide söz qildi. Halbuki musulman döletliri bu mesilide süküt qilipla qalmastin yene xitayning Uyghurlarni basturush siyasetlirini medhiyelewatidu. Bu 21-esirdiki eng chong shermendilik” dep  körsetti.