Uyghurlarni qollap kéliwatqan yawropa parlamént ezasi réyinhard bötikofér dem élishqa chiqqan

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2024.06.07

Uyghurlarni qollash, xitayni tenqidleshte ochuq sözlüki bilen tonulghan yawropa parlamént ezasi, gérmaniyelik siyasiyon réyinhard bötikofér (Reinhard Bütikofer) yawropa parlaméntidiki xizmitidin ayrilip pénsiyege chiqqan. Xewerlerde, yawropa parlaméntining 2022-yili 6-ayda, xitayning Uyghurlargha qarita insaniyetke qarshi jinayet sadir qilghanliqi, uning “Éghir irqiy qirghinchiliq xewpi teshkil qilghanliqi” ni étirap qilishida achquchluq rol oynighan bötikoférning, 6-iyun ötküzülgen yawropa parlaménti saylimida özini namzatliqqa körsetmigenliki, uning gérmaniyege qaytip pénsiyege chiqishni qarar qilghanliqi qeyt qilinmaqta.

2009-Yildin hazirghiche yéshillar ittipaqining wekili süpiti bilen yawropa parlaméntida Uyghurlarning awazini yetküzüp kelgen bötikoférning wezipisidin ayrilishi, Uyghurlarning yawropa siyasiy sehnisidiki ornida boshluq hasil qildi, dep qaralmaqta.

Melum bolushiche, 71 yashliq bötikofér özining 15 yilliq parlamént ezasiliq hayatida yawropa parlaméntining xitaygha alaqidar mesililerdiki qararlirida halqiliq rol oynap kelgen. Shunga u 2022-yili 5-ayda, yawropa parlamént ezasi miriyam léksman, ilxan küchük bilen birlikte xitayning émbargo obyéktigha aylan'ghan idi. Xitay hökümiti yawropa parlaméntining Uyghur diyaridiki 4 neper xitay emeldarigha émbargo qoyushidin öch élish meqsitide bötikofér, miriyam léksman we ilxan küchük qatarliq ücheylen'ge jaza élan qilghan idi.

Melum bolushiche, 1970-yilliri “Mawchi”, yeni (maw zédongning egeshküchisi) bolghan bötikoférning 1980-yillirida xitaygha bolghan meydanini özgertkenliki qeyt qilinmaqta. X Tiki uninggha alaqidar bahalarda, “Uning xitay mesililiridiki tejribisi, qabiliyiti we ishenchisi, emeliyetchillik bilen birleshken izbasari yoq chong bir boshluq qaldurghanliqi” bildürülgen. Halbuki, bötikofér Uyghurlarning küchlük awazi bolup kelgen bolsimu, biraq uning 2022-yili 6-ayda, yawropa parlaméntining xitay Uyghurlargha “Irqiy qirghinchiliq qilmaqta” dégen qararini “Irqiy qirghinchiliq xewpi teshkil qilmaqta” dep özgertküzgenliki qeyt qilinip keldi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.