Xelq'ara jinayi ishlar soti rusiyeni urush jinayiti bilen eyiblimekchi

Xelq'ara jinayi ishlar soti ukra'inagha tajawuz qilghan rusiyeni ukra'inaliq balilarni tutqun qilghanliqi we ammiwi eslihelerni hujum nishani qilghanliqi bilen eyiblimekchi iken.

“Nyu-york waqti géziti” ning 13-mart küni bergen xewirige qarighanda, rusiye ötken yil 2-ayda ukra'inagha bésip kirgendin buyan insaniyetke qarshi nurghun jinayetlerni ötküzgen bolup, xelq'ara jinayi ishlar soti alahide tekshürüsh guruppisi rusiye armiyesining ukra'inaliq balilar we yashlarni özining “Qayta terbiyelesh lagéri” gha élip ketkenlikini, ukra'inaning ammiwi eslihelirini weyran qilghanliqini tekshürüp delilligen. Rusiye bu jinayetlirini inkar qilghan we eyibleshlerni ret qilghan, emma xelq'ara tekshürüsh guruppisi we ukra'inaliq teptishler rusiye bir yildin buyan ötküzgen jinayetlerning ispatlirini toplighan.

Xelq'ara jinayi ishlar sotining bash teptishi kerim xan (Karim Khan) eyibnamini awwal teyyarliq soraq guruppisigha tapshuridighanliqini, andin bu guruppining jinayetchilerni tutush buyruqi imzalash yaki téximu köp ispat toplashni qarar qilidighanliqini bildürgen.

Hazirche xelq'ara jinayi ishlar sotining bu déloda kimni jinayetchi dep eyibleydighanliqi téxi éniq emes iken. Emma bezi chet'ellik diplomat we mutexesislerning qarishiche, rusiye prézidénti wiladimir putinning eyiblinish éhtimali küchlük iken. Chünki xelq'ara jinayi ishlar sotining prinsipigha köre, birer dölet rehbiri eger urush jinayitige, insaniyetke qarshi jinayet we irqiy qirghinchiliq jinayitige chétilip qalsa kechürüm qilinmaydiken.

Yél uniwérsitéti we amérika tashqi ishlar ministirliqi 2-ayda élan qilghan bir doklatqa köre, az dégende 6000 din köp ukra'inaliq balilar rusiyening 43 lagérigha orunlashturulghan. Emma ukra'ina terepning bildürüshiche, bu balilarning sani 16 mingdin köp iken.

Bu ehwal xitay emeldarlirining Uyghur rayonida ötküzgen insaniyetke qarshi jinayet we irqiy qirghinchiliq jinayitige oxshaydighan bolup, 2020-yilning axirida tetqiqatchi adriyan zénz doklat élan qilip, yüz minglighan Uyghur balilirining yataqliq balilar lagérlirida tutup turuluwatqanliqini, yeken nahiyesining özide 10 mingdin artuq Uyghur balining balilarning lagérida ikenlikini, ularning köp qismining ata-anilirining lagér, türmilerde ikenlikini ashkarilighanidi. Xitay re'isi shi jinping bashlatqan bu sistémiliq qirghinchiliq we jinayetler téxi xelq'ara jinayi ishlar soti teripidin tekshürülmey kelmekte.