Uyghur élida "Heriketchan salametlik tekshürüsh" poyizi yolgha chiqqan

2019-10-10
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitayning shinxu'a torining xewer qilishiche, salametlik tekshürüsh üsküniliri bilen toluq eslihelen'gen tunji nöwetlik poyiz 8-öktebir küni kéchide ürümchi poyiz istansisidin yolgha chiqqan.

Melum bolushiche, bu poyiz 3 ay boyiche Uyghur élining shimaliy we jenubiy poyiz liniyelirini boylap, "Heriketchan salametlik tekshürüsh" herikiti élip baridighan bolup, bu poyizning tunji békiti alataw wogzali iken.

Xitay hökümiti 2016-yilidin bashlap Uyghur élida omumyüzlük yolgha qoyghan "Heqsiz salametlik tekshürüsh" herikiti chet'ellerdiki kishilik hoquq organliri we shundaqla Uyghurlarning küchlük gumanini qozghap kelgen bir heriket bolup, ular xitay hökümitining bu herikitining Uyghurlarning gén uchurlirini yighish bilen munasiwetlik, dep qarimaqta.

En'gliyediki "Xitay kollégiyesi" namliq bir musteqil xelq sot mehkimisining adwokati hamid sabi 24‏-séntebir küni b d t kishilik hoquq kéngishining 42‏-nöwetlik yighinida guwahliq bérip, xitay hökümitining "Organ bankisi" qurup, Uyghur musulmanlirining ichki ezalirini mejburiy köchürüp pul tépiwatqanliqini otturigha qoyush arqiliq zor ghulghula qozghighan idi. Ular bu heqte yéterlik pakitliri barliqinimu ilgiri sürgen.

Mana mushundaq bir peytte otturigha chiqqan yuqiriqi bu "Heriketchan salametlik tekshürüsh" poyizining meqsiti küchlük diqqet qozghidi. Shinxu'a torining xewiride éytilishiche, yuqiriqi bu poyiz adettiki omumyüzlük tekshürüshlerdin bashqa yene, tashqi késellikler, ayallar késellikliri, ichki késellikler, radiyaktipliq tekshürüsh, ultra dolqun arqiliq besh eza tekshürüshi, yürek qan tomur tekshürüshi qatarliqlarni élip bérish we shu künning özide netije chiqirish iqtidarigha ige iken.

Mezkur "Heriketchan salametlik tekshürüsh" poyizi turpan, toqsun, shixenze, qaramay, alataw, qorghas, ghulja, kucha, aqsu, qeshqer we xoten qatarliq jaylardiki ammigha qarita "Salametlik tekshürüshi" élip baridiken.

Xitay hökümitining 2016‏-yili Uyghur rayonida omumyüzlük mejburiy salametlik tekshürüshi élip bérip, Uyghurlarning DNA ambirini qurushi we uzun ötmeyla 2 milyondek Uyghurni tutqun qilip, lagérlargha qamishi mutexessislerde we kishilik hoquq teshkilatlirida xitay hökümitining atalmish "Salametlik tekshürüsh" herikiti xitaydiki mejburiy ichki eza yötkesh qilmishigha munasiwetlik, dégen gumanlarni kücheytmekte.

Toluq bet