Хитайниң бу йиллиқ роза һейиттики сахта тәшвиқатлириниң ич йүзи ашкариланмақта

Мухбиримиз сада
2019-06-06
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитай һөкүмити илгирикигә охшаш бу йилму уйғур дияридики уйғур вә башқа йәрлик мусулманларниң «хушал-хурам һейт өткүзүватқанлиқи» ни хитай һөкүмәт таратқулирида тәшвиқ қилишқа башлиди. Һалбуки, чәтәлдики уйғур мәдәнийити вә тарихини тәтқиқ қилғучи мутәхәссисләр уйғурларниң бу йиллиқ роза һейттини хитай һөкүмитиниң қаттиқ тәқиб вә бесим сиясити астида күтүвалғанлиқини билдүрмәктә.

Бүгүн, йәни 6-июн «тәңритағ тори» ниң хитайчә тор бетидә хитай вақти 5-июн күни уйғур аптоном районидики мусулманларниң «хушал-хурам һейт өткүзгәнлики», қәшқәрдики уйғурларниң болса һейтгаһ җамәсиниң алдидики мәйданда топлишип «сама ойниғанлиқи вә дақа-думбақларни челип һейт шадлиқиға чөмгәнлики» һәққидә бир хәвәр бесилған.

Хитай һөкүмитиниң уйғур диярида милйонлиған уйғур, қазақ вә башқа йәрлик милләт кишилирини лагерларға қамап қоюп, «һәр милләт хәлқи хушал-хурам һейт өткүзүватиду» дейиши чәтәлләрдики көзәткүчиләрниң күчлүк диққитини қозғиди.

Америка индияна университетиниң дотсенти, хитайниң милләтләр сиясити вә уйғурлар һәққидә тәтқиқат билән шуғуллинип келиватқан доктор тимусий грус 4-июн, йәни роза һейт күнидә өзиниң тивиттер бетигә бир язма чаплап, «һейтгаһ җәмәси» ниң 2014-йили роза һейттики сүрити билән бу йиллиқ сүритини селиштурған. У бу язмисида 2014-йили адәм билән лиқ толған һейтгаһ җамәсиниң бу йилға кәлгәндә қупқуруқ болуп қалғанлиқи, һәтта униң әтрапидики кочиларда бирму адәм қалмиғанлиқини алаһидә тәкитләп өткән.

6-Июн күни «тәңритағ тори» йәнә мәхсус хәвәр елан қилип, чен чүәнго, шөһрәт закир қатарлиқ уйғур аптоном райониниң юқири дәриҗилик әмәлдарлириниң шинҗаң ислам институтиниң мудири абдуразақ төмүрниязни өз ичигә алған бир қисим хитайпәрәст «имам вә диний затлар» ни йоқлап, уларға һейтлиқ салам йәткүзгәнликини тәшвиқ қилған.

Нөвәттә уйғур диярида ислам дини хитай һөкүмити тәрипидин «ашқун идийәләрни пәйда қилғучи амил» дәп қарилип, қаттиқ чәклиниватқан, мусулманларға һарам қилинған нәрсиләрни йейишкә вә ичишкә зорлиниватқан бир мәзгилдә хитай даирилириниң юқириқидәк сахта тәшвиқатларни мәйданға чиқириши көзәткүчиләрниң диққитини қозғимақта. Гәрчә хитай һөкүмити өзлириниң ахбарат васитилиридә уйғур дияридики роза һейтниң қайнам-ташқинлиқ ичидә өткәнлики, пуқраларниң диний әркинликиниң толуқ капаләткә игә болуватқанлиқини күчәп тәшвиқ қиливатқан болсиму, әмма көзәткүчиләр буниң йәнила «вәзийәтни пәрдазлап көрситиш» икәнликини қәйт қилмақта.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт