Xitayning bu yilliq roza héyittiki saxta teshwiqatlirining ich yüzi ashkarilanmaqta

Muxbirimiz sada
2019-06-06
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay hökümiti ilgirikige oxshash bu yilmu Uyghur diyaridiki Uyghur we bashqa yerlik musulmanlarning "Xushal-xuram héyt ötküzüwatqanliqi" ni xitay hökümet taratqulirida teshwiq qilishqa bashlidi. Halbuki, chet'eldiki Uyghur medeniyiti we tarixini tetqiq qilghuchi mutexessisler Uyghurlarning bu yilliq roza héyttini xitay hökümitining qattiq teqib we bésim siyasiti astida kütüwalghanliqini bildürmekte.

Bügün, yeni 6-iyun "Tengritagh tori" ning xitayche tor bétide xitay waqti 5-iyun küni Uyghur aptonom rayonidiki musulmanlarning "Xushal-xuram héyt ötküzgenliki", qeshqerdiki Uyghurlarning bolsa héytgah jamesining aldidiki meydanda topliship "Sama oynighanliqi we daqa-dumbaqlarni chélip héyt shadliqigha chömgenliki" heqqide bir xewer bésilghan.

Xitay hökümitining Uyghur diyarida milyonlighan Uyghur, qazaq we bashqa yerlik millet kishilirini lagérlargha qamap qoyup, "Her millet xelqi xushal-xuram héyt ötküzüwatidu" déyishi chet'ellerdiki közetküchilerning küchlük diqqitini qozghidi.

Amérika indiyana uniwérsitétining dotsénti, xitayning milletler siyasiti we Uyghurlar heqqide tetqiqat bilen shughullinip kéliwatqan doktor timusiy grus 4-iyun, yeni roza héyt künide özining tiwittér bétige bir yazma chaplap, "Héytgah jemesi" ning 2014-yili roza héyttiki süriti bilen bu yilliq süritini sélishturghan. U bu yazmisida 2014-yili adem bilen liq tolghan héytgah jamesining bu yilgha kelgende qupquruq bolup qalghanliqi, hetta uning etrapidiki kochilarda birmu adem qalmighanliqini alahide tekitlep ötken.

6-Iyun küni "Tengritagh tori" yene mexsus xewer élan qilip, chén chüen'go, shöhret zakir qatarliq Uyghur aptonom rayonining yuqiri derijilik emeldarlirining shinjang islam institutining mudiri abdurazaq tömürniyazni öz ichige alghan bir qisim xitayperest "Imam we diniy zatlar" ni yoqlap, ulargha héytliq salam yetküzgenlikini teshwiq qilghan.

Nöwette Uyghur diyarida islam dini xitay hökümiti teripidin "Ashqun idiyelerni peyda qilghuchi amil" dep qarilip, qattiq chekliniwatqan, musulmanlargha haram qilin'ghan nersilerni yéyishke we ichishke zorliniwatqan bir mezgilde xitay da'irilirining yuqiriqidek saxta teshwiqatlarni meydan'gha chiqirishi közetküchilerning diqqitini qozghimaqta. Gerche xitay hökümiti özlirining axbarat wasitiliride Uyghur diyaridiki roza héytning qaynam-tashqinliq ichide ötkenliki, puqralarning diniy erkinlikining toluq kapaletke ige boluwatqanliqini küchep teshwiq qiliwatqan bolsimu, emma közetküchiler buning yenila "Weziyetni perdazlap körsitish" ikenlikini qeyt qilmaqta.

Toluq bet