Analizchilar: “Xitayda qobul qilinidighan birdinbir din ‛shi jinping idiyesi‚ dur”

Muxbirimiz jewlan
2021.08.18
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

17-Awghust, “Diplomat” zhurnilida williyam niy isimlik bir analizchining “Xitayda qobul qilinidighan birdinbir din ‛shi jinping idiyesi‚ dur” namliq maqalisi élan qilin'ghan bolup, shi jinping rehberlikidiki xitayning diniy erkinlikke barghanche düshmenlik qilishining heyran qalarliq ish emeslikini otturigha qoyghan.

Maqalide bildürülüshiche, islam dini we xiristiyan dinigha oxshash chong dinlar xitay kompartiyesining idé'ologiye sistémisi, shundaqla xitay re'isi shi jinpingning “Dahiyliq orni” gha tehdit élip kelgen. Bu xewpni tügitish üchün, xitay kompartiyesi merkiziy komitét birlik sep komitétining rolini kücheytip, diniy teshkilatlargha idiye özgertishi élip barghan we ularni tamamen özige xizmet qildurghan؛ merkiziy komitét birlik sep bölümige boysunmighan diniy teshkilatlar we diniy dahiylargha her xil jinayetlerni artip, ularni jazalighan. Xitay kompartiyesi 2014-yildin buyan 1046 imamni tutqun qilghan bolup, Uyghur rayonidin bashqa ningshiya, yünnen we senshiyadiki xuyzu musulmanlirighimu cheklime qoyghan.

Maqalide tilgha élin'ghan bir xitayshunas tehlilchining bayanigha qarighanda, xitayda 1978-yildin 2013-yilghiche diniy erkinlikke azraq bolsimu yol qoyulghan, emma shi jinping dewridin kéyin bu erkinlik zor derijide cheklimige uchrighan, shi jinping bashqa dölettin kirgen dinlarni xitaychilashturush we yéngidin diniy éqimning kirishini cheklesh siyasiti yürgüzgen؛ partiye ezalirining markisizmgha étiqad qilidighan atézimchilardin bolushi kéreklikini telep qilghan.

Mesxirilik yéri shuki, shi jinping barliq kompartiye ezalirigha qilghan sözide, héchqandaq din'gha étiqad qilmisimu qelbide “Étiqad-ishench” bolushning muhimliqini tekitligen hemde “Shi jinping idiyesi” ni otturigha qoyup, bu idiyege emel qilishning markisizmgha emel qilish bilen birdek ikenlikini teshwiq qilghan. “Shi jinping idiyesi” ni xitay kompartiyesining nizamnamisigha kirgüzüshke muweppeq bolghan shi jinping emeliyette öz idiyesini barliq partiye ezaliri we xitay puqralirining qimmet qarishi, exlaq idiyesi we ijtima'iy ghayisige, yeni ularning étiqadigha aylandurmaqchi bolghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.