Shi jinpingning wehshiylikte wang jéndinmu éship kétiwatqanliqi algha sürülmekte

Muxbirimiz eziz
2019-07-11
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay ziyaliysi gaw shin 8-iyul küni radiyomizning xitayche bölümide élan qilghan mexsus maqaliside "Shi jinpingning nöwettiki shinjangni idare qilish siyasiti eyni waqittiki wang jénining 'shinjangni tömür musht arqiliq bashqurush' siyasitidinmu éship ketti" dep xulase chiqardi.

Maqalida körsitilishiche, eyni waqitta xitay xelq azadliq armiyesining yughuri derijilik qomandanliridin wang jén "Shinjangni tinch yolda azad qilish" namida qoshun tartip kirgendin tartip, Uyghurlar diyarida ismi-jismigha layiq birinchi qol rehberlik ornini igiligen. Bu jeryanda Uyghurlarning herqandaq qarshiliq herikitini qanliq qirghinchiliq bilen basturghan. Xitaylarning temsili boyiche éytqanda Uyghurlarni "Chöp qirqighandek qirip tashlighan". Shu sewebtinmu kéyinche béyjinggha qaytqandin kéyin "Men shinjangda eksil'inqilabchilarni pak-pakiz qiriwettim. Az dégendimu kelgüsi 50 yilda u jayda eksil'inqilab yüz bermeydu" dégen.

Shuning bilen bir waqitta wang jén 1950-yilliri shu waqittiki xitay rehberlirining biri, hazirqi xitay re'isi shi jinpingning dadisi shi jongshün bilen bolghan xizmet jehettiki ziddiyiti seweblik uning "Shinjangning ehwali ichkirige oxshimaydu. U jayda milliy we diniy mesilini nahayiti éhtiyatchanliq bilen bir yaqliq qilinglar" dégen mezmundiki körsetmisini bir yaqqa chörüp tashlap, Uyghurlar diyarida "Chong xitaychiliq" boyiche ish körgen. Buning bilen bir qatar tragédiyelik paji'eler otturigha chiqqan.

Maqale aptori mushu ehwallarni eslep ötkech shi jinpingning nöwette "Halalliq chüshenchisini ajizlashturush" üchün ijra qiliwatqan tedbirlirini eyni waqitta wang jén ijra qilghan "Islamiy eqidini rehimsizlik bilen basturush" siyasiti bilen sélishturidu. Shundaqla buni "Maw zédong dewridiki eng solchil basquchning hessilep wehshiyleshken halda yéngiwashtin otturigha chiqishi" dep körsitidu. Shuning bilen birge xitay ziyaliysi xu pingning sözlirini neqil keltürüp "Hazirqi xitay hökümiti shinjang mesilisining négizi ortaq milliy kimlik we diniy étiqadta dep qarap kelmekte. Shu sewebtin ular milliy kimlik we diniy étiqad perqlirini yoq qiliwetsekla barche mesililer hel bolup kétidu, dep qarap kéliwatidu" dep körsitidu. Shu sewebtin nöwette shi jinping hökümiti medeniyet, ma'arip, teshwiqat qatarliq barche sahelerde Uyghurlarni öz kimlikini we özlirining diniy étiqadini untup kétishke mejburlimaqta. Mundaqche éytqanda üzül-késil, shundaqla mejburiy shekil alghan xitaylashturush siyasitini ijra qilmaqta. Shunga amérika dölet mejlisidiki munasiwetlik zatlar bu siyasetni eyiblep uni "Insaniyetke qarshi jinayet" dep atighan.

Aptor mushu ehwallarni omumlashturup, "Shi jinping eyni waqitta dadisi qarshi turghan ishlarni chékige yetküzüp qilish arqiliq mahiyette dadisinimu üzül-késil inkar qilmaqta" dep körsitidu.

Toluq bet