Георгедай стеварт: «мән шинҗаңда әркинлик һәққидә немиләрни өгәндим»

Мухбиримиз әркин
2019-06-07
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Әнглийәлик саяһәтчи герогидай стеварт әнглийәдики «анхерд» намлиқ журналда мақалә елан қилип, өзиниң бу йил уйғур райониға қилған велисипитлик сәпиридә дуч кәлгән кашила вә аваричиликлирини ашкарилиған.

Георгидай стевартниң илгири сүрүшичә, у уйғур райониға тәвәккүлчилик қилишқа барған болсиму, лекин чөчәк чеграсида 8 саәт тутуп қелинип, тәвәккүлчилик қилиш дәйдиған бир нәрсиниң йоқлиғини өгәнгән. У мақалисидә «мән сәпиримниң бу қисмида бәзи қийинчилиқларға учрайдиғанлиқимни биләттим, шинҗаң ‹бир бәлвағ бир йол' қурулушиниң һалқилиқ түгүни болупла қалмай, бәлки йәнә мусулман уйғурлар он йиллардин бери җазалинип келиватқан йәр иди. Әмма мән паракәндичиликниң бундақ еғир болидиғанлиқини ойлап бақмиған идим» дегән.

Георгедай стевартниң «мән шинҗаңда әркинлик һәққидә немиләрни өгәндим» намлиқ мақалисидә илгири сүрүшичә, у чөчәккә келиши биләнла сораққа тартилип, велисипити вә паспорти тартивелинған. янфони вә компютери чувуветилип, меһманхана сиртиға чиқиши чәкләнгән. Униң илгири сүрүшичә, сақчилар вә пуқрачә кийингән хадимлар униң билән 24 саәт ичидә аз дегәндә 10 қетим «сөһбәт» елип барған. Йерим саәт ичидә 5 қетим паспорти тәкшүрүлгән. У районда мусулманларни тазилашниң тохтавсиз давамлишиватқанлиқи, үрүмчидә мәсчитләрниң мунар вә ай юлтузлириниң чеқип ташланғанлиқи, балиларниң диний исим қоюшниң мәни қилинғанлиқи, мәктәбләрдә уйғур тилиниң ғайиб болғанлиқи, һейт намизи, уссул ойнаш, никаһ вә җиназа мурасими дегәндәк адәтләрниң чәкләнгәнликини билдүргән.

Униң илгири сүрүшичә, дуняниң һечқандақ йеридә, һәтта шималий корийәдиму пуқралар бунчилик қаттиқ назарәт қилинмайдикән. У йәрдә омумйүзлүк тәқибләшниң йолға қоюлғанлиқи, сақчи тәкшүрмигән тәқдирдиму, лекин пуқраларни камера, йүз тонуш аппарати, бармақ изини елиш машинилириниң тәқиб қилип туридиғанлиқини билдүргән. У мақалисиниң ахирида өзиниң қазақистанға өткәндә һес қилғанлирини уйғур райони билән селиштуруп, «мән сақчи дөлитиниң тәқиблишидин қутулғанда назарәт ахирлашқандәк туюлди. Хитайдин айрилғандин кейин башқа бир истибдатқа учримиған вә паракәндичилик ахирлашқан болсиму, лекин буниң әнсизликидин қутулуш қийинға тохтиди,» дәп тәкитлигән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт