Шөһрәт закир “кәспий тәрбийәләш мәктәплири” ни йәнә бир қетим ақлашқа урунди

Уйғурлар дияридики лагерлар хәлқараниң күчлүк тәнқидигә учраватқанда уйғур аптоном районниң рәиси шөһрәт закир 3-декабир күни мақалә елан қилип, бу хил мәктәпләрниң қанун бойичә тәрәққий қилдурулуватқанлиқини, шуниңдәк буниң һәр милләт хәлқиниң негизлик кишилик һоқуқиниң капалити икәнликини тәкитлиди.

Шөһрәт закир мақалисидә мәзкур кәспий тәрбийәләш мәктәплириниң хәлқара ахбарат васитилиридики қизиқ темилардин болуп кәлгәнликини алаһидә көрситиш билән биргә бир қисим ғәрб мәмликәтлирини “төһмәт қилиш вә қара сүркәш билән шуғулланмақта” дәп әйиблигән. Шундақла буни “дөлитимизниң ички ишлириға арилашқанлиқ” дегән.

У мақалисидә өткән әсирниң 90-йиллиридин башлап уйғурлар диярида көп қетимлап террорлуқ вәқәсиниң көрүлгәнликини вә буниң нурғун җанға замин болғанлиқини мисал қилиш арқилиқ “бу террорлуқ паалийәтлириниң һәммиси диний әсәбийлик сәвәбидин келип чиққан” дәп көрсәткән. Әмма немә үчүн бу хилдики “террорлуқ” вәқәлириниң көрүлгәнлики һәққидә сөз қилмиған. У йәнә террорчи унсурларниң диний тонға оринивелиш арқилиқ өзлирини ниқаблап кәлгәнликини мисал қилип һазир өзлириниң “бир қолда террорлуқ вәқәлирини бастуруш, йәнә бир қолда террорлуқ вәқәлириниң алдини елиш вә сақлиниш” тәдбирлирини иҗра қиливатқанлиқини, “кәспий тәрбийәләш мәктәплири” ниң әнә шу тәдбирләрниң бири икәнликини, бу тәдбир сәвәбидин өткән үч йилдин буян уйғурлар диярида һечқандақ террорлуқ вәқәси көрүлмигәнликини алаһидә тәкитлигән.

Шөһрәт закир мақалисидә йәнә хитайниң қанун дөлити икәнликини, хитайдики қанун арқилиқ идарә қилиш механизми, террорлуққа қарши туруш қанун-низамлири вә йәрлик низамларниң “кәспий тәрбийәләш мәктәплири” қурушни қануний асас билән тәмин етидиғанлиқини алаһидә тәкитлигән. Шуниңдәк “тәрбийәләш” хизмити арқилиқ диний әсәбий идийәләрниң тарқилишини әң зор дәриҗидә чәклигили болидиғанлиқини һәмдә бу арқилиқ пуқраларниң диний әсәбийликниң зиянкәшликигә учримаслиқтәк түплүк һоқуқини қоғдашқа болидиғанлиқини көрсәткән.

Шөһрәт закир билән бир вақитта баянат елан қилған хитай ислам җәмийитиниң муавин рәиси, үрүмчи ақ мәсчитниң имами абдушүкүр рәһмитулламу өзиниң йиллардин буян диний әсәбий унсурларниң бузғунчилиқ һәрикәтлиригә шаһит болғанлиқини, бу хил диний әсәбийлик идийәлириниң алдини елишта “кәспий тәрбийәләш мәктәплири” ниң бәкму муһим рол ойниғанлиқини алаһидә шәрһлигән.

Америка уйғур бирләшмисиниң сабиқ рәиси елшат һәсән бу һәқтә тохтилип: “хитай һөкүмитиниң қанун дөлити әмәслики асмандики қуяштәк ениқ пакит. Улар һәрқанчә қилипму милйонлиған уйғурни лагерға қамаш арқилиқ террорлуқниң алдини алмақчи болуштәк қанунсиз қилмишни ақлиялмайду. Улар һазир әсәбийликкә қарши туруш намида уйғурларниң миллий вә диний мәдәнийитини йоқитиватиду” деди.