Wodrow wilson merkizi arxipidin sowét siyasiy biyorosining 1945-yili, 22-iyundiki höjjiti orun aldi

Muxbirimiz ümidwar
2016-12-25
Share

Yéqinda amérikidiki wodrow wilson merkizining soghuq munasiwetler urushi dewrige a'it arxipliri qataridin orun alghan sowét ittipaqi kompartiyisi merkizi komitétining 1934-1949-yilliri arisidiki Uyghur diyarigha a'it siyasiy qararlirigha munasiwetlik höjjetler terkibige sowét ittipaqi kompartiyisi merkizi komitéti siyasiy biyorosining 1945-yili, 22-iyun künidiki mexsus "Shinjang" heqqidiki yighin qararining rus tilidiki kopiyisi we in'glizche terjime nusxisini kirgüzülgen.

Sowét kompartiyisi siyasiy biyorosining mutleq mexpi bu qarari 7 maddidin terkip tapqan.

Wodrow wilson merkizining toridiki bu arxip höjjitidin ashkarilinishiche, sowét siyasiy biyorosi 1945 yili. 6-Ayning 22-küni sowét ittipaqi ichki ishlar xelq komissari lawrénti bériya bilen tashqi ishlar xelq komissari andréy wshénskiy birlikte 1945-yili. 29-April küni stalin bashchiliqidiki siyasiy biyorogha yollighan ili hökümitini memuriy, maliye-iqtisad we bashqa jehetlerdiki kadir ewetip qollash hemde milliy armiyening gomindanggha qarshi hujum heriketlirige qoral-yaraq, oq-dora, ofitsér jehetlerdin yardem körsitish teshebbusini muzakire qilip, axirqi qararni qobul qilghan.

Siyasiy biyoroning mezkur yette maddiliq qararining mezmuni bériya we wshénskiyning teshebbus layihisi bilen asasiy jehettin birdek bolup, siyasiy biyoro milliy armiyening hujumlirini kapaletke ige qilish üchün sowét qizil armiyisidin 500 ofitsér we 2000 jengchi ewetishni qarar qilghan, qoral-yaraq jehettin 15 ming kishige yetkidek qoral-yaraq we oq-dora teminleshni békitken. Uningdin sirt yene Uyghur diyarining jenubida we bashqa jaylarda partizanliq heriketlirini uyushturush, qozghilangchilarning ofitsér we alahide heriketchilirini terbiyilesh hemde sherqiy türkistan jumhuriyet hökümitining hakimiyet bashqurush kadirliri éhtiyajigha yardem körsitish we bashqilarni qarar qilghan.

Yéqinqi zaman Uyghur diyari tarixi tetqiqatchilirining qarishiche, bu höjjetler 1944-1949-yilliridiki bir qatar mesililerni chüshinishte muhim paydilinish qimmitige igidur. Bu höjjetler ilgiri 50 yil etrapida ashkare bolmighanliqi üchün gherb alimliridin linda bénson, andréw forbés, jeyms milward, dawid wang shuningdek yene bashqa eller tarixchiliri we Uyghur tarixchilirining eserliri, jümlidin xitaydiki "Üch wilayet inqilabi tarixi" eserliridin orun élish imkaniyiti bolmighan idi.

Yéqinqi on nechche yillardin buyan sowét arxiplirini qézish we tetqiq qilish küchiyip, bir qisim höjjetler w. Barmin qatarliq rus tetqiqatchliri teripidin yoruqluqqa chiqirildi hem tetqiq qilindi we qilinmaqta. Hetta bir qisim höjjetler xitaychighimu terjime qilinip neshir qilindi.

Mexpiy sowét arxip höjjetliridin melum bolushiche, sowét ittipaqi kompartiyisi siyasiy biyorosi, 1943-yili,may éyida we 1945-yili, 22-iyun küni Uyghur qatarliq milletlerning milli azadliq herikitini qollash yüzisidin ikki qétim hel qilghuch qarar qobul qilghan bolup, bularning hemmisi ikkinchi dunya urushining axirqi jeryanidiki xelq'ara siyasiy munasiwetler we sowét-xitay munasiwetlirini arqa körünüsh qilghan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet