Уйғур районида “су қурулушини чиң тутуш, су байлиқини мувапиқ ишлитиш” йиғини чақирилған

Вашингтондин мухбиримиз җәвлан тәйярлиди
2024.05.17

Уйғур райони сүйи қис болған қурғақ районларниң бири болуп, узун йилдин буян хитай һөкүмити мәзкур районниң җан томури болған су байлиқини биңтүән қатарлиқ орунларниң тәрәққиятиға һәмдә нефит бурғилаш, завут-фабрикиларниң су еһтияҗини қамдашқа пайдилиқ шәкилдә ишлитип келиватқаниди.

Хитайчә “тәңритағ тори”, “шинҗаң гезити” ториниң 17-май күни чиқарған хәвиригә қариғанда, уйғур аптоном районлуқ партком секретари ма шиңрүй үрүмчидә ечилған “су байлиқини башқуруш комитети 2024-йиллиқ 1-қетимлиқ йиғини” да сөз қилип, “чоң көләмлик су қурулушини чиң тутуп, су байлиқини үнүмлүк тәқсимләш вә мувапиқ ишлитишни әмәлгә ашуруш” ни тәкитлигән.

Ма шиңрүй конкрет көрсәтмә берип, “су байлиқини бир туташ башқуруш, районлар вә дәря еқинлири ара, биңтүән билән йәрлик ара су башқуруш сәвийәсини юқири көтүрүш, җәнубта тарим дәряси, шималда или дәряси вә көлләрни асас қилип түзәш елип бериш һәмдә бир мәркәзлик башқуруш механизми бәрпа қилиш” дегәнләрни оттуриға қойған.

 Мәлум болушичә, хитайниң 2000-йиллардин башлиған “ғәрбий районни кәң көләмдә ечиш” сиясити йолға қоюлғандин кейин су байлиқини тәқсимләштә ичкири хитайдин барғанларға етибар берилгән, екологийәлик муһитниң бузғунчилиққа учриши техиму еғирлашқан, тарим дәрясиниң аяғ еқини қуруп кәткән. Җәнуб вә шималдики биңтүән орунлири нәччә он йилдин буян әң муһим су мәнбәлирини контрол қилип кәлгән болуп, биңтүән билән йәрликниң су җедилидә биңтүән баштин ахир зомигәр орунда туруп кәлгән.

 Хитай һөкүмитиниң уйғур диярини өзлириниң әң чоң ишләпчиқириш базиси қилип өзгәртип чиқиш қурулушиниң бир муһим намайәндиси “сәккиз чоң кәсип гәвдиси қурулуши” болуп, кәсипләшкән ишләпчиқириш үчүн ғайәт зор миқдардики су байлиқиға моһтаҗ икәнлики мәлум. Булардин башқа йәнә тәңри тағлириниң җәнубида уйғурлар көп санлиқ болуш вәзийитини өзгәртиш үчүн ичкири хитайдин аһалә көчүрүп орунлаштурушиму шиддәт билән ешиватқан болуп, буниң үчүнму су мәнбәлирини ечиш вә қурулушини күчәйтиш еһтияҗи күчәйгән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.