Xitay Uyghur déhqanlirining turmush usulini "Üch rayonni ayrish" herikiti boyiche omumyüzlük özgertmektiken

Muxbirimiz irade
2019-10-31
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitayning shinxu'a agéntliqi we "Tengritagh tori" qatarliq axbarat wasitiliri tarqatqan xewerlerdin Uyghur élide, bolupmu Uyghurlar zich olturaqlashqan jenubtiki 3 wilayet bir oblastni asas qilghan halda "Üch rayonni ayrish" deydighan bir heriketning élip bérilghanliqi melum boldi.

Xewerlerge qarighanda, bu "Üch rayonni ayrish" dégini "Hoyla-aramni tüzesh arqiliq turalghu rayoni, tériqchiliq rayoni, baqmichiliq rayoni" din ibaret "Üch rayonni ayrish" ni bildüridiken.

"Tengritagh tori" ning bu heqtiki xewiride töwendikiler ilgiri sürülgen: "Ilgiri jenubiy shinjangdiki yéza-kentlerde ahalilerning hoyla-aram taziliqida yoshurun xewp éghir idi. Qoy-kala jenubiy shinjangdiki puqralar eng köp baqidighan charwisi, lékin adem bilen charwilarning muhiti ayrilmighan, qotanlar qazan béshigha yéqin bolghachqa, kent ahalilirining adem we charwilargha ortaq yuqidighan yuqumluq késelge giriptar bolush xewpi yuqiri idi. . . Hoyla-aramda 'üch rayonni ayrish' adem we charwilarda ortaq bolidighan késellerning tarqilish yollirini ünümlük üzüp tashlidi."

Xitay hökümiti ötken yilidin bashlap Uyghur élide mana mushundaq "Üch rayonni ayrish", "Güzel öy qurulushi" dégen siyasetler arqiliq Uyghurlarni en'eniwi a'ile medeniyiti, öy bézesh we turmush adetlirini özgertishke mejburlimaqta.

Xitay taratqulirining ilgiri sürüshiche, Uyghur aptonom rayoni 2018‏-yili déhqanlarning yer tewreshke chidamliq öylerge köchüp, "En'eniwi öy tutush adetliri" ni tashlishi, supiliq öylerni chuwup, kariwat, safalarda yashashtek "Zamaniwi turmush adetliri" ge köchüshige 4 milyard 196 milyon yüen serp qilghan. "Tengritagh tori" ning yuqiriqi xewiride jenubtiki yéza-kentlerde "Üch rayonni ayrish" omumyüzlük ishqa ashuruldi, déyilgen.

Xitay hökümiti 2017‏-yilidin bashlap Uyghurlarni keng kölemlik tutqun qilip, milyonlighan Uyghur we bashqa musulmanlarni yighiwélish lagérlirigha qamash bilen bir waqitta, milliy pasondiki qurulushlarni, milliy pasonida bézelgen öylerni "Radikalliqning ipadisi" dégen seweb bilen chéqishqa bashlighan.

Uyghur rayonining herqaysi jaylirida ijra qiliniwatqan bu heriketni yéqindin közitip kéliwatqan közetküchilerdin amérika indi'ana uniwérsitétining dotsénti, xitayning milletler siyasiti we Uyghurlar heqqide tetqiqat bilen shughullinip kéliwatqan doktor timusiy grus ilgiri mushu heqte bildürgen inkasida: "Bu heriketning rohiy we medeniyet jehettin béridighan zerbisini lagérlar béridighan zerbidinmu éghir dep qaraymen. Chünki bu bir insanning xususiy erkinlikining birdin-bir panahgahi bolghan öyning hökümet teripidin ishghal qilinishi we mejburiy yosunda özgertilishi bolup hésablinidu," dégen idi.

Toluq bet