"Xelq'araliq ammiwi radiyosi" da Uyghur milliy medeniyiti uchrawatqan xirislar tonushturuldi

Muxbirimiz irade
2020-08-13
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikadiki nopuzluq axbarat organliridin bolghan "Xelq'araliq ammiwi radiyosi" 12-awghust künidiki dunya xewerliri sehipiside Uyghur mesilisige alahide orun berdi.

Programmida xitayning lagérlirigha qamalghan naxshichi ablajan ayup, kiyim-kéchek modéli merdan ghappar qatarliqlar misal qilinish arqiliq xitay hökümitining Uyghurlargha qaratqan tutqun qilish kölimining intayin keng da'irige sozulghanliqi yorutup bérilgen.

Radiyo programmisi üchün firansiyede yashaydighan Uyghur sen'etkar, filim ishligüchi muqeddes mijit ziyaret qilin'ghan bolup, u sözide yuqirida tutqun qilin'ghan sen'etkarlarning gunahsizliqini, jümlidin ularning xitayning "Qizil siziqliri" ni chongqur hés qilghan we shu siziqtin atlap ötmeslikke diqqet qilghan asasta özining sen'iti bilen shughullan'ghan kishiler ikenlikini ipade qilghan. U mundaq dégen: "Mana mushuningdin biz xitay hakimiyitining barliq Uyghurlarni nishan'gha alghanliqini chüshineleymiz."

"Xelq'araliq ammiwi radiyosi" anglitishida xitay hökümitining 2009-yilidiki "5-Iyul ürümchi weqesi" din kéyin rayonni tedrijiy halda herbiyleshtürgenliki we aqiwette milyonlighan kishini lagérlargha qamighanliqi, Uyghur milliy medeniyti'ining toshughuchiliri hazir lagérlarda yaki qattiq bésim astida bolghanliqtin, Uyghur kimlikining yoqilish girdabigha duch kéliwatqanliqini bayan qilghan.

Uyghur kishilik hoquq qurulushining tetqiqatchisi elis andérson programmida qilghan sözide "Uyghurlarning hazirqi weziyiti pewqul'adde éghir bolghanliqi üchün, chet'ellerde yashawatqan Uyghurlarning Uyghur ana tilini, Uyghur medeniyitini saqlap qélishtin ibaret teqezzasiningmü intayin küchlük boluwatqanliqini" bildürgen.

Biraq elis xanim yene Uyghur milliy medeniyitini qoghdap qélish üchün chet'ellerde körsitiliwatqan tirishchanliqlar yéterlik iqtisadiy qollash bolmighanliqtin öz rolini toluq jari qilduralmaywatqanliqini éytqan.

Muqeddes mijit xanim bolsa bir medeniyet tereqqiy qilghandila andin dawam qilidighanliqini tekitligen we Uyghur milliy medeniyitini yashitidighan, yashnitidighan asasliq medeniyet toshughuchiliri lagérlarda chirip kétiwatqan bir shara'itta, uni chet'ellerdiki az sandiki Uyghurlar arqiliq dawam qildurushning nahayiti zor bir riqabet ikenlikini eskertken. U yene mushu bayanliri arqiliq Uyghurlarning milliy mewjutluqi uchrawatqan xewpning qanchilik zorluqini yorutup bergen.

Toluq bet