Xitay hökümiti Uyghur qatarliq milletlerning medeniyitini pütünley yoqatmaqchi bolghan

Muxbirimiz jewlan
2020-09-30
Élxet
Pikir
Share
Print

Yéqinda Bitter Winter(zimistan) torida "Shinjang, tibet we monggholiyediki medeniyet qirghinchiliqi" namliq maqale élan qilin'ghan bolup, xitay hökümitining Uyghur, tibet we mongghullarning tili, étiqadi we medeniyitini yoqitish arqiliq ularni assimilyatsiye qilishqa jan-jehli bilen küchewatqanliqi, chünki shi jinpingning sabiq sowét ittipaqining parchilinishigha seweb bolghan milletler siyasitidin ibret almaqchi ikenliki otturigha qoyulghan.

Maqalide éytilishiche, Uyghur rayoni, tibet we ichki mongghuldin ibaret bu atalmish aptonom rayonlarda yüz bériwatqan medeniyet qirghinchiliqi yéqinqi mezgilde téximu ewjige chiqqan. Xitaydin bashqa milletlerning tili, étiqadi we medeniyiti tamamen weyran qilinmaqtiken. Uyghurlarni keng kölemde tutqun qilish, öltürüsh, emgekke sélish, ayallarni tughmas qilish qatarliq qebih jinayetler alliqachan medeniyet qirghinchiliqidin halqip ketken bolup, uni ismi jismigha layiq rewishte irqiy qirghinchiliq déyishke bolidiken. Shi jinping hoquqtin chüshmigen muddetche bu qirghinchiliq dawam qilidiken.

Maqalide buning sewebliri körsitilgen bolup, shi jinping we bashqa bir qisim xitay rehberliri sabiq sowét ittipaqining parchilinishi we sherqiy yawropadiki sotsiyalistik döletlerning gumran bolushidiki seweblerni ulardiki milliy siyasetning xataliqigha baghlighan. Eslide u döletlerde milletler étirap qilin'ghan, milliy aptonomiye yolgha qoyulghan. Maw zédungmu xitaydiki chong milletlerni étirap qilip, milliy aptonomiye siyasiti yürgüzgen. Kéyin sowét ittipaqi parchilinip, milliy aptonomiyelik rayonlar musteqilliqqa érishkendin kéyin, xitay rehberliri künlerning biride shundaq aqiwetke qélishidin ensirep kelgen. Chingxu'a uniwérsitéti proféssori xu en'gang 2011-yil "2-Ewlad milletler siyasiti" teshebbusini otturigha qoyghandin kéyin, shi jinping buni qollighan we 2014-yildin bashlap ijra qilishni bashlighan. Bu yéngi siyasette millet perqini ajizlitish yaki yoqitish, barche milletni jungxu'a milliti dégen nam astida tamamen xitaylashturush otturigha qoyulghan, bu emeliyette bashqa milletlerning medeniyitini yoq qilish dégenlik bolup, shuningdin bashlap xitay hökümiti medeniyet qirghinchiliqi hessilep kücheytishke bashlighan.

Toluq bet