Голландийә журнили уйғуршунас тимути гросниң уйғурлар һәққидики бир китабқа язған обзорини сензор қилған

Мухбиримиз әркин
2019-05-13
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Голландийә брилл нәшриятиға қарашлиқ «хитай вә асия» журнилиниң америкалиқ уйғуршунас тимути гросниң уйғурлар һәққидики бир китабқа язған обзорини сензорлиғанлиқи ашкариланди.

Тимути гросниң 13‏-май «хитай қанили» намлиқ торида ашкарилишичә, «асия вә хитай» журнили 2018‏-йили 1‏-айда униңға австралийә дөләт университетиниң тәтқиқатчиси там клифниң хитай көчмәнлириниң уйғур районидики кәчмишигә даир «нефит вә су» намлиқ китабиға обзор йезишни һавалә қилған. Тимути грос шу йили 11‏-айда обзорни йезип пүттүрүп, журналға тапшурған болсиму, лекин журналниң обзор сәһиписигә мәсул тәһрири мақалиға қарита азрақ түзитиш елип беришни тәкитләп, обзорниң уйғур райони вәзийитигә даир биринчи параграфи билән иккинчи параграфини кесивәткән.

Тимути гросниң илгири сүрүшичә, униң бу обзорини язған мәзгили дәл хитайниң уйғур районида уйғурларни кәң көләмлик тутқун қилип, «қайта-тәрбийәләш лагерлири» ға қамаватқан вақтиға тоғра кәлгән. У обзориниң бешида шу вақиттики вәзийәтни тонуштурған. Тимути грос, хитайниң уйғурларни «мәркәзләштүрүлгән қайта тәрбийәләш лагерлири» ға кәң көләмдә қамап, шәрқтики хитай өлкилиригә қариғанда пәрқлиқ радикал тәдбирләрни йолға қоюватқанлиқини илгири сүргән. Униң «хитай қанили» торидики мақалисидә қәйт қилинишичә, у мақалисиниң сензор қилинишиға наразилиқ билдүрүп, буниң сәвәбини сориған болсиму, лекин журнал тәһрирати буниң конкрет сәвәбини чүшәндүрмигән. Пәқәт униң бу йил 4‏-айда бу вәқәни тветирда елан қилиши ғулғула қозғиғандин кейинла брилл нәшрияти униң билән алақилишип, униң обзориниң сензорлинишиға «обзорда журналниң мунасивәт даириси сиртиға чиқип, қутратқучи қарашларниң ипадилинишидәк сәмимий хаталиқ» ниң сәвәб болғанлиқини илгири сүргән. Лекин, тимути гросниң қәйт қилишичә, униң обзориниң сензорлиниши «сәмимий хаталиқ» билән мунасивәтсизкән. У, хоңкоң санаәт университетиниң профессори хән шавроң бу журналниң баш муһәррири икәнлики, униң обзориниң сензорлинишиниң шуниң билән мунасивәтлик икәнликини билдүргән. Униң илгири сүрүшичә, хән шавроң илгири хоңкоңдики «дагоңбав» гезитидә мақалә елан қилип, «ғәрб вә мусулман дунясиниң тәсири уйғур районида муқимсизлиқ пәйда қиливатқан 6 амилниң бири» дегән икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт