Amérika ottura we jenubiy asiya döletlirini xitayning Uyghurlarni basturushigha inkas bildürüshke chaqirdi

Amérika tashqi ishlar ministirliqining jenubiy we ottura asiya ishlirigha mes'ul mu'awin yardemchi ministiri deywid renz ottura we jenubiy asiya döletlirini xitayning Uyghur rayonidiki kishilik hoquq depsendichilikige inkas qayturushqa chaqirghan.

Deywid renz bu chaqiriqini 6‏-iyun washin'gtonda ötküzülgen “Xitaydiki yawuzluqlargha qarshi turayli: Uyghur kirizisige qarita yershari xaraktérlik inkas‏‏” namliq yighinda nutuq sözligende tekitligen. U “Xitay hökümitining shinjangdiki Uyghur, qazaq we bashqa musulman xelqlerning kishilik hoquq, dini erkinlikini qattiq depsende qilishi, pütkül rayon'gha tesir qiliwatqan jiddiy mesilige aylan'ghanliqi” ni bildürüp, “Biz xitayni bu basturush herikitige xatime bérishke chaqirimiz. Lagérlarda xalighanche tutup turuluwatqan bir milyondek tutqunni derhal qoyup bérishke shuningdek bu mesilide hökümetlerni we dunyani bizge ishtirak qilishqa ündeymiz” dégen.

Deywid renzining ilgiri sürüshiche, xitayda diniy erkinlikning nacharliship kétishi, jümlidin hökümetning Uyghur we bashqa musulman az sanliq milletlerni jazalashni kücheytishi xitay bilen bolghan noqul ikki tereplimilik mesile emes iken. U buning rayon xaraktérlik we dunyawi mesile ikenlikini tekitligen. U yene özining buningdin 25 yil awwal qeshqerni ziyaret qilghanliqi, bu 25 yil mabeynide qeshqer kochilirida we pütkül rayonda yüz bergen özgirishni tesewwur qilish müshküllükini bildürüp, “Xitay hökümitining shinjangdiki musulman az sanliq milletlerni tutqun qilishi, teqib qilishi we wehime sélishi ularning kimlikini meqsetlik yoqitishqa urunuwatqanliqini ipadileydu” dégen.

Deywid renz yene qazaqistan hökümitini maxtap, uning xitayning Uyghur we bashqa musulman az sanliqlarni qayturup bérish toghrisidiki bésimigha téz pükmey, siyasiy panahliq tiligüchilerni qoghdighanliqigha minnetdar ikenliki, bashqa döletlerni qazaqistandin ülge élishqa chaqiridighanliqini bildürgen. Deywid renz d u q ning 6‏-iyun ötküzülgen “Xitaydiki yawuzluqlargha qarshi turayli: Uyghur kirizisige qarita yershari xaraktérlik inkas‏‏” namliq yighinda nutuq sözligen yuqiriqi derijilik amérika hökümet emeldarlirining biridur.