«Шималий корейә» гә айлиниватқан уйғурлар дияри

Мухбиримиз әзиз
2020-09-29
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Уйғурлар дияриниң әң йеқинқи әһвали «вашингтон почтиси» гезитиниң өткән һәптә бу районда зиярәттә болған мухбирлири арқилиқ ташқи дуняға мәлум болғанда пүткүл уйғурлар дияриниң исми-җисмиға лайиқ «шималий корейә» чә характергә игә болғанлиқи зор диққәт қозғиди.

Анна файфилд вә униң һәмраһлири қәшқәр айрудурумиға чүшкәндин тартип хитай сақчилар 24 саәт уларға әгәшкән: йолда машинилиқ әгәшкән болса меһманханиға қайтип кәлгәндин кейин бихәтәрлик идарисиниң хадимлири меһманхана залида уларни сөһбәткә бәнд қилған. Шуниңдәк уларниң йәрлик уйғурлар билән сөзлишишигә қилчиликму пурсәт бәрмигән. Мухбирлар өзлириниң көргәнлиригә асасән «биз ‍өзимизни хитайда әмәс, бәлки шималий корейәдә туруватқандәк һес қилдуқ» дегән.

Мухбирлар диққәт қилған бир нуқта, әсирләр бойи уйғур мәдәнийитиниң символи болуп кәлгән қәшқәрниң хитайчә түс елип шималий корейәниң пайтәхти пйоңяңға охшап қелиши болған. Уларниң көзитишичә, қәшқәр шәһиридә бир қаримаққа һәммә нәрсә нормал кетиватқандәк көрүнидикән. Әмма йеқиндин қариғанда қәшқәр кочисида сақал-бурути бар бирму әрни, һеҗапланған бирму аялни көргили болмайдикән. Чәтәлликкә сөз қилған һәрқандақ уйғурниң лагерға кетиши ениқ болғачқа мухбирлар пәқәт көзитиштин башқиға илаҗ қилалмиған. У шу чағдила буниңдин илгири өзиниң австралийәлик кәспдаш мухбирлириниң соал-сораққа тартилиши, тәһдиткә дуч келиши һәмдә қолға елиниш хәвпигә учриғанлиқидәк мүшкүлатиниң һечқанчә һәйран қалидиған ишлар әмәсликини һес қилған.

Мухбирларниң көзитишичә, ши җинпиңниң ғайәт зор дәриҗидә чоңайтилған сүрити бәҗайики шималий корейә диктатори ким җоңоннниң пүтүн кочиларни қаплиған тәшвиқат сүрәтлирини әслитидикән. Ким җоңон болса бу хил «шәхсни мәркәз қилиш» һадисисини җосеф сталин вә мав зедоңдин өгәнгән болуп, нөвәттә ши җинпиң уйғур дияридин тартип шәрқтики хитай деңиз бойлириғичә болған пүткүл територийәни мушу хил сиясий атмосфраға мәһкум қилип болған. Улар айропиланға чиқиш алдида уларниң бир кона тонуши уларға чақчақ қилип «биз шималий корейәни өтмүшимиз қатарида ойлап кәптикәнмиз. Әмди қарисақ у бизниң кәлгүсимиз икән» дегән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт