Хитай һөкүмитиниң уйғур нопуси һәққидики баянлири қирғинчилиқни ашкарилап қойған

Мухбиримиз әзиз
2021.05.20

Йеқинда австралийә истратегийәлик сиясәт инистути елан қилған “йеңидин пиланлиниватқан аилиләр” намлиқ доклатта өткән үч йилниң ичидә уйғур нопусиниң көпийиш нисбити 50 пирсәнт төвәнлигәнлики көплигән пакитлар билән шәрһиләнгән иди. Ташқий дуня бу арқилиқ уйғур диярида йүз бериватқан сиясий контроллуқниң әмәлийәттә алиқачан қирғинчилиқ басқучиға өтүп болғанлиқини тонуп йәткән болуп, йеқиндин буян бу һәқтики муназириләр көпләп оттуриға чиқишқа башлиди.

Америкадики өктичи хитай зиялийси хелен рейлий имзасида “федералистлар” торида елан қилинған бу һәқтики обзорда ейтилишичә, хитай һөкүмити өтмүштики “пиланлиқ туғут” контроллуқи сәвәбидин пәйда болған иҗтимаий мәсилиләрни һәл қилиш үчүн нөвәттә хитай аилилирини көпләп балилиқ болушқа риғбәтләндүрмәктә икән. Әмма бу һал уйғурларға кәлгәндә тәтүригә йенип, уйғурларниң нопусини азайтишниң түрлүк чарилири иҗра қилинған. Аптор доклаттики уйғур нопусиниң азийип кетишигә даир “қанунсиз туғутқа зәрбә бериш”, туғмас қиливетиш тәдбирлири қатарлиқ муһим нуқтиларни әскәртиш билән биргә, уйғур нопусиниң көпийиш нисбитидә көрүлгән бу хил ғайәт зор төвәнләшниң әмәлйәттә хитай һөкүмити елан қилған санлиқ мәлуматлар асасида мәлум болғанлиқини алаһидә тәкитләйду.

Мәлум болушичә, хитай һөкүмити өзлириниң уйғурларни қандақ “бәхтияр” турмушқа игә қилғанлиқини испатлаш үчүн уйғур аяллириниң “бала туғуш машиниси” болуштин халас болғанлиқи, буниң билән уларниң қанчилик бовақни аз туғқанлиқи қатарлиқ мәлуматларни елан қилған икән. Аптор мушу әһвалларни хуласиләп: “җов байден изчил американиң қиммәт қаришини тәкитләп келиватқан иди. Әмди униң уйғурлар мәсилисидә һәркәткә өтидиған пәйти йетип кәлди,” дәп көрситиду.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.