Вилсон мәркизи 1945-йили,чөчәктики хитай һәрбий мәмурий даирлириниң советкә қачқанлиқиға аит бир һөҗҗәтни елан қилди

Мухбиримиз үмидвар
2017-04-02
Share


Америкидики водров вилсон мәркизиниң соғуқ мунасивәтләр уруши дәвригә аит тәтқиқат лайиһәсиниң архип амбириға киргүзүлгән совет иттипақиниң 1934-1949-йиллири арисидики уйғур дияриға қаратқан сиясәтлиригә мунасивәтлик мәхпий архип һөҗҗәтлири қатаридин 1945-йили, 8-април күни ғулҗида қурулған шәрқий түркистан җумһурийити милли армийәсиниң шималға йүрүш қилғучи қисминиң тарбағатай вилайити тәвәсидә елип барған һәрбий һәрикәтлиригә аит бир парчә мәхпий һөҗҗәт орун алған. Һөҗҗәттин ашкарилинишичә, совет иттипақи ички ишлар министирлиқи чегра қоғдаш қисимлириниң қомандани генерал николай стаханов 1945-йили, 7-авғуст күни совет иттипақи компартийәси мәркизи комитетиға, йәни сталин вә молотовқа мәхпий доклат йоллап, милли армийәниң кәңсай3-атлиқ полки билән моңғул атлиқ ескадрониниң 1800 кишилик қошуниниң 21-июл күни тарбағатайға йүрүш қилип, мопаң, дөрбилҗин қатарлиқ җайларни, 31-июл күни болса чөчәкни ишғал қилғанлиқини мәлум қилған.

У йәнә 1945-йили, 31-июл күни чөчәк валийси пеңроң башчилиқидики мәмурий, һәрбий вә сақчи даириләр һәм пуқралардин болуп, 1413 адәмниң совет иттипақи тәвәсигә өтүп панаһланғанлиқини мәлум қилған.

Генерал стаханов совет чегра хадимлириниң булардин 14 пилимот, 487 милтиқ, 43 тапанча, 65 миң пай оқ вә 444 ат йиғивалғанлиқини доклат қилған.

Генерал стаханов йәнә бу уруш җәрянида мустәқил моңғул атлиқ ескадрониға кәңсай 3-атлиқ полкиниң дөрбилҗин вә чочәкни игилишигә маслишиш үчүн ямату-шихо йөнилишигә йүрүш қилиш буйруқи берилгәнлики, мәзкур қошунниң яматуда шиходин кәлгән 12 аптомобилдики 300 әтрапида хитай пиядә әскәрлирини тармар қилғанлиқини доклат қилған.

Илгири мәхпий тутулған мәзкур совет архиплиридики учурлардин қариғанда, совет иттипақиниң әйни вақитта ғулҗиға ярдәмгә әвәткән мәхсус хадимлиридин генерал егнаров вә генерал лаңфаң қатарлиқ икки офитсер 1944-йили, 12-айдин таки 1946-йили, 6-айниң ахириғичә болған арилиқта или, тарбағатай, алтай вә җәнуб тәрәптә ақсу һәм қәшқәр тәвәсидики барлиқ һәрбий һәрикәт вә сиясий вәзийәт һәққидә совет иттипақи ички ишлар бихәтәрлик комиссари лаврент берияни хәвәрләндүрүп турған. Берия бу мәлуматларни сталин, молотов вә башқа сиясий бюро әзалириға вақти-вақтида йоллап турған иди.

Мәзкур архип һөҗҗәтлири 1944-1949-йиллиридики уйғур қатарлиқ хәлқләрниң азадлиқ һәрикәтлири вә шу вақиттики совет-хитай мунасивәтлирини тәтқиқ қилишта муһим пайдилиниш әһмийитигә игә икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт