Mewlut chawush'oghlu: "Uyghur rayonidiki weziyetning tereqqiyatini közitiwatimiz"

Muxbirimiz erkin
2019-01-21
Élxet
Pikir
Share
Print

Türkiye tashqi ishlar ministiri mewlut chawush'oghlu türkiye parlamént ezasining Uyghurlarheqqidiki bir so'aligha 18‏-yanwar küni jawab bérip, Uyghur rayonidiki weziyetning tereqqiyatini közitiwatqanliqini, türkiyening bu mesilidiki qarishi we sezgürlükini xitay da'irilirige yetküzüwatqanliqini bildürgen.

Uning ilgiri sürüshiche, ular "Xitay bilen bolghan uchrishishlarda uniwérsal kishilik hoquq ölchemlirige emel qilishning muhimliqi, adettiki kishilerning 'térrorchilar' we 'radikallar'din perqlendürelishi kéreklikini alahide tekitlep kelmekte" iken. Chawush'oghlu bu sözlerni türkiye parlaméntining xelq démokratik partiyesidin bolghan ezasi ömer faruq gergerli'oghluning Uyghurlar heqqidiki so'al tilekchisige bergen jawabida tekitligen. Emma u sözide bu lagérlarni taqash, tutqunlarni qoyup bérish heqqide héchqandaq söz qilmighan.

Kishilik hoquq teshkilatlirining ilgiri sürüshiche, nöwette 3 milyondek Uyghur we bashqa musulman millet ahaliliri xitay hökümiti "Kespiy terbiyelesh merkezliri" dep atap kéliwatqan bu lagérlarda tutup turulmaqta iken. Parlamént ezasi gergerli'oghli chawush'oghlugha sun'ghan 6 maddiliq tilekchiside Uyghur a'ililirining ghayib boluwatqanliqi, chawush'oghluning buningdin xewiri bar-yoqluqi, bu mesilide xitay b d t gha bésim ishlitiwatqan yaki ishletmeywatqanliqi, türkiyening xitayda turushluq elchixanisi we konsulxaniliridin siyasiy panahliq tiligen Uyghurlarning bar-yoqluqi, uning xelq'ara munberlerde néme üchün "Sherqiy türkistan" mesilisini tilgha almaydighanliqi qatarliq so'allarni sorighan.

Türk axbarat wasitilirining xewer qilishiche, chawush'oghlu yene shinjang Uyghur aptonom rayonining 2018‏-yili 9‏-öktebir küni xitayning "Térrorluqqa qarshi turush qanuni" ni ijra qilish charisige tüzitish kirgüzüp, burun ret qilinip kelgen "Qayta terbiyelesh lagérliri" ning qanuni asasi hazirlan'ghanliqi, xitay da'irilirining radikal guruhlar, térrorluq teshkilatlirigha aldinip ketken xitay puqralirini jem'iyetke qayturup kélish meqsitide bu lagérlargha élin'ghanliqini ilgiri sürüp kéliwatqanliqini bildürgen.

U yene b d t kishilik hoquq kéngishining ötken yili 11‏-ayda ötküzülgen yighinida türkiye wekilining söz qilip, "Kishilerning qanuni asassiz qamaqqa tashlinishi, a'ile we jem'iyet bilen bolghan béghining késilishi qatarliq tüp heq-hoquq we erkinlikni boghidighan memuri tedbirlerdin qayghuruwatqanliqini tekitligenliki" ni ilgiri sürgen. Chawush'oghluning qeyt qilishiche, hazirgha der türkiyening xitayda turushluq elchixana we konsulxaniliridin siyasiy panahliq tiligen birmu Uyghur yoq iken.

Toluq bet